အမ်ဳိးသမီးမ်ား သမုိင္းလနဲ႔ မစၥေဆဂန္

March 27, 2013

မတ္လ ၂၇၊ ၂၀၁၃


အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ပတ္ေလာက္က ေရးျခစ္ထားတဲ့စာၾကမ္းကို အဆံုးမသတ္ႏိုင္ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ၿပီးခဲ့တဲ့လကေတာ့ “သမိုင္းလရာသီ ေဖေဖၚဝါရီ” ေခါင္းစဥ္နဲ႔ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ဂုဏ္ျပဳက်င္းပတဲ့ အာဖရိကန္-အေမရိကန္ လူမ်ဳိးႏြယ္မ်ား (လူမည္း) သမုိင္း နဲ႔ ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတမ်ားေန႔အေၾကာင္းကို တင္ျပခဲ့တယ္။ ဒီလမွာေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ဂုဏ္ျပဳက်င္းပတဲ့ အမ်ဳိးသမီးမ်ားသမိုင္းလ (womenshistorymonth.gov) အေၾကာင္း တေစ့တေစာင္း တင္ျပဖုိ႔ ျပင္ဆင္ခဲ့တယ္။ ဒါေပမဲ့ မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ လုပ္ငန္းခြင္မွာ လုပ္ရမယ့္အလုပ္ေတြနဲ႔ ပိေနတာရယ္၊ တျခားအေၾကာင္းအရာေတြနဲ႔ အလုပ္ရႈပ္ေနတာေၾကာင့္ ဒီေဆာင္းပါး အၿပီးသတ္ေရးဖို႔ အခ်ိန္မေပးႏိုင္ျဖစ္ခဲ့ရလုိ႔ အခ်ိန္မီ မတ္လမကုန္ခင္မွာ ႀကိဳးစားၿပီး အဆံုးသတ္ေရးလိုက္ရတယ္။

 

● အမ်ဳိးသမီးသမုိင္းလ ဘယ္ကစ

သမိုင္းဦးစကတည္းက ေယာက်္ားသားမ်ားနဲ႔အတူ လူေဘာင္အဖြဲ႔အစည္းကို တည္ေဆာက္ခဲ့ၾကတဲ့ အမ်ဳိးသမီးထုမွာ သူတို႔ဆန္႔က်င္ဘက္ ေယာက်္ားမ်ား ရရွိခဲ့တဲ့ အေျခခံအခြင့္အေရးမ်ားကို တန္တူညီတူ တခ်ိန္တည္း တၿပိဳင္တည္း မရရွိခဲ့။ ဒီအတြက္ အမ်ဳိးသမီးထုအေနနဲ႔ ေခတ္ေရစီးေၾကာင္း ေျပာင္းလဲလာမႈနဲ႔အညီ ေယာက်္ာ-မိန္းမၾကား ခြဲျခားကန္႔သတ္ထားတဲ့ တားျမစ္ခ်က္မ်ား ပေပ်ာက္ေရးနဲ႔ တရားမွ်တမႈ၊ တန္တူညီတူ အခြင့္အေရးမ်ား ရရွိေရးအတြက္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ၊ ေခတ္အဆက္ဆက္ ေတာ္လွန္တုိက္ပြဲဝင္ခဲ့ၾကလို႔ တိုးတက္ပြင့္လင္းတဲ့ ဒီမုိကေရစီႏုိင္ငံမ်ားမွာ တူညီတဲ့ အခြင့္အေရးမ်ားကို အမ်ဳိးသမီးထု ရရွိလာခဲ့ၾကေပမယ့္၊ ယေန႔အထိ ကမာၻ႔ႏိုင္ငံအမ်ားစုနဲ႔ အထူးသျဖင့္ မတိုးတက္ မပြင့္လင္း၊ ေခတ္ေနာက္ျပန္သြားေနတဲ့ လူ႔ေဘာင္အသိုင္းအဝိုင္း တိုင္းႏိုင္ငံမ်ားရွိ အမ်ဳိးသမီးမ်ားအေနနဲ႔ အေျခခံ လူ႔အခြင့္အေရးမ်ား ဆံုးရႈံးလွ်က္ရိွေနၾကေသးတာကို ေတြ႔ျမင္ႏိုင္တယ္။လြတ္လပ္ေရးရခ်ိန္ ၁၇၇၆ ခုႏွစ္ကတည္းက လူတုိင္း တူညီတဲ့ လြတ္လပ္မွ်တမႈ ရရွိရမယ္ဆိုတဲ့ လြတ္လပ္ေရးေၾကညာစာတမ္းနဲ႔အတူ ဒီမိုကေရစီစနစ္ တည္ေဆာက္ၿပီး တုိးတက္ဖြံ႔ၿဖိဳး၊ ပြင့္လင္းလူေဘာင္ျဖစ္လာခဲ့တဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာေတာင္ အမ်ဳိးသမီးထုမွာ အမ်ဳိးသားမ်ားနဲ႔အတူ တန္တူညီတူ အေျခခံ လူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ မရရွိခဲ့။ ဒီလို တန္တူညီတူ အခြင့္အေရးမ်ား ကင္းမဲ့ဆံုးရႈံးခဲ့တဲ့ အမ်ဳိးသမီးထုရဲ ႔ ပထမဦးဆံုးအႀကိမ္ ၿငိမ္းခ်မ္းစြာခ်ီတက္ ဆႏၵျပေတာင္းဆိုမႈကို ၁၉၁၃ ခုႏွစ္ မတ္လ ၃ ရက္ေန႔ (၂၈ ေယာက္ေျမာက္ အေမရိကန္သမၼတ Woodrow Wilson သမၼတက်မ္းသစၥာက်ိန္ဆုိပြဲ အခမ္းအနားတစ္ရက္အလို) မွာ အမ်ဳိးသမီးအင္အား ငါးေထာင္ေက်ာ္နဲ႔ ဝါရွင္တန္ဒီစီၿမိဳ ႔ သမၼတအိမ္ေတာ္ တဝိုက္မွာ ခ်ီတက္ဆႏၵျပၿပီး အမ်ဳိးသမီးမ်ား မဲေပးပိုင္ခြင့္ ရရွိေရးကို ေတာင္းဆိုခဲ့တယ္။ ရဲတပ္ဖြဲ႔နဲ႔ ကန္႔ကြက္ဆန္႔က်င္သူမ်ားရဲ ႔ တိုက္ခိုက္ၿဖိဳခြဲမႈေၾကာင့္ အၾကမ္းမဖက္ၿငိမ္းခ်မ္းစြာ ဆႏၵျပေတာင္းဆိုၾကတဲ့ အမ်ဳိးသမီး (၁၀၀) ေက်ာ္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရရွိခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီအခ်ိန္ကစၿပီး အေႏွာက္အယွက္၊ အဟန္႔အတား၊ တားျမစ္ခ်က္မ်ားၾကားမွ တျခားျပည္နယ္ၿမိဳ ႔ႀကီးမ်ားမွာ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ အမ်ဳိးသမီးတပ္ဦးမ်ားနဲ႔ ေထာက္ခံသူမ်ား ဆက္တိုက္လူထုဆႏၵျပပြဲမ်ား က်င္းပၿပီး တန္တူမဲေပးခြင့္ ရရွိေရးနဲ႔ တျခားလူ႔အခြင့္အေရးမ်ားကို အျပင္းအထန္တိုက္ပြဲဝင္ ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကတယ္။

 

 အေစာပိုင္းမွာ သမၼတ ဝလ္ဆင္အစိုးရက ဆႏၵျပေတာင္းဆိုမႈေတြကို မ်က္ကြယ္ျပဳေနခဲ့ေပမယ့္ ေနာက္ဆံုး ၁၉၁၈ မွာ သူ႔ရပ္တည္ခ်က္ကိုေျပာင္းၿပီး အမ်ဳိးသမီးမ်ား မဲေပးခြင့္ရရွိေရးကို ေထာက္ခံခဲ့ၿပီး၊ အထက္/ေအာက္လႊတ္ေတာ္မွ ျပင္ဆင္ပုဒ္မ (၁၉) နဲ႔ အမ်ဳိးသမီးမ်ား တန္တူညီတူ မဲေပးပိုင္ခြင့္ကို ဥပေဒျပဳျပဌာန္း အတည္ျပဳခဲ့တယ္။ မဲေပးပိုင္ခြင့္ ရရိွခဲ့ေပမယ့္ က်န္ရွိေနေသးတဲ့ အမ်ဳိးသမီးမ်ား တန္တူအခြင့္အေရးမ်ား ရရွိေရး လိင္ခြဲျခားမႈ ပေပ်ာက္ေရး၊ အမ်ဳိးသမီးအေပၚ အၾကမ္းမဖက္ ဆက္ဆံေရး၊ ပညာသင္ၾကားပိုင္ခြင့္၊ အာဏာရာထူးအခြင့္အေရး ရရွိေရး စတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရး ရပိုင္ခြင့္မ်ား ရရွိေရးမ်ားကို ဆက္လက္တုိက္ပြဲဝင္ ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကတယ္။ ဒီလုိ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ မ်ဳိးဆက္အဆက္ဆက္ တုိက္ပြဲဝင္ေတာ္လွန္ခဲ့ၾကတဲ့ အမ်ဳိးသမီးေခါင္းေဆာင္မ်ား၊ သူရဲေကာင္းမ်ား၊ စြန္႔စားသူမ်ား၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ သိပၸံနဲ႔နည္းပညာ၊ စီးပြားေရး၊ ဘာသာေရး စတဲ့ နယ္ပယ္အသီးသီးမွ ေအာင္ျမင္ထင္ရွား ဂုဏ္ျပဳထိုက္ေသာ အမ်ဳိးသမီးမ်ားကို ရက္သတ္မွတ္ ဂုဏ္ျပဳသင့္တယ္ဆိုၿပီး ၁၉၈၁ ခုႏွစ္မွာ အမ်ဳိးသမီးအခြင့္အေရး တုိက္ပြဲဝင္အဖြဲ႔မ်ားက အဆုိျပဳေတာင္းဆိုမႈေၾကာင့္ လႊတ္ေတာ္မွာ မဲခြဲဆံုးျဖတ္ၿပီး ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ မတ္လ ပထမပတ္ကို အမ်ဳိးသမီးမ်ားသမုိင္း ရက္သတၱပတ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ ဂုဏ္ျပဳခဲ့တယ္။ အမ်ဳိးသမီးသမုိင္းဆုိင္ရာ အဖြဲ႔အစည္းက ရက္သတၱပတ္အစား မတ္လတစ္လလံုးကို အမ်ဳိးသမီးမ်ားသမုိင္းလလို႔ ျပင္ဆင္သတ္မွတ္ေပးရန္ တုိက္တြန္းေတာင္းဆိုမႈေၾကာင့္ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ သမၼတ Bill Clinton အစိုးရလက္ထက္မွာ တရားဝင္အတည္ျပဳၿပီး ႏွစ္စဥ္ မတ္လကို အမ်ဳိးသမီးမ်ားသမိုင္းလလို႔ သတ္မွတ္ဂုဏ္ျပဳက်င္းပခဲ့တယ္။

 

ဒီအမ်ဳိးသမီးမ်ား သမုိင္းလမွာ ထုတ္ေဖာ္ဂုဏ္ျပုခ်င္တဲ့ စံျပအမ်ဳိးသမီး ေျမာက္ျမားစြာထဲမွ ဒီတႀကိမ္ ေရြးခ်ယ္တင္ျပလိုတဲ့ အမ်ဳိးသမီးသူရဲေကာင္းတစ္ဦးကေတာ့ ႏိုင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ (Amnesty International) အဖြဲ႔ႀကီးကို တည္ေထာင္ခဲ့သူ Ginetta Sagan ျဖစ္ပါတယ္။ သူမကို ေရြးခ်ယ္မိတ္ဆက္ေပးခ်င္တဲ့ အေၾကာင္းတခ်က္ကေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို အလည္အပတ္ ေလ့လာေရးခရီး ေရာက္ရွိလာခဲ့တဲ့ ၈၈ မ်ဳိးဆက္ေက်ာင္းသား ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားေဟာင္း ကိုေဌးႂကြယ္ ကို ႏိုင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖြဲ႔ႀကီးက သူတုိ႔ႏွစ္ပတ္လည္ဂုဏ္ျပဳ အခမ္းအနားကို တက္ေရာက္စကားေျပာဖို႔ ဖိတ္ၾကားခဲ့တာနဲ႔ မတ္လ ၂၄ ရက္ေန႔ ကိုေဌးႂကြယ္ ေဟာေျပာပြဲကို တက္ေရာက္နားေထာင္ၿပီး ျမန္မာျပည္ ဒီမုိကေရစီလႈပ္ရွားမႈႀကီးအတြင္း ေထာင္တြင္းအ က်ဥ္းခ်ခံရတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသားမ်ား လြတ္ေျမာက္ေရးကို ေတာက္ေလွ်ာက္လႈံေဆာ္ ေဆာင္ရြက္ေပးခဲ့တဲ့ ဒီအဖြဲ႔ႀကီးကို တည္ေထာင္ခဲ့သူ Ginetta Sagan ကို ျမန္မာႏိုင္ငံသူ၊ ႏိုင္ငံသားမ်ား သိေစခ်င္။ အထူးသျဖင့္ မတရားအက်ဥ္းခ်၊ ခ်ဳပ္ေႏွာင္းခံခဲ့ၾကရတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအက်ဥ္းသူ/သားမ်ားကိုယ္စား သူမလို ပုဂၢိဳလ္မ်ဳိးကို ေက်းဇူးတင္၊ ဂုဏ္ျပဳလုိတဲ့ဆႏၵနဲ႔ တင္ျပလိုက္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

 

● အီတလီအမ်ဳိးသမီးငယ္ ဂ်ီနက္တာ ေဆဂန္

ဒုတိယကမာၻစစ္အတြင္းမွာ အသက္ (၂၀) ပတ္ဝန္းက်င္အရြယ္ အမ်ဳိးသမီးငယ္ေလး Ginetta Sagan တစ္ေယာက္ အီတလီဖက္စစ္ အက်ဥ္းေထာင္ထဲမွာ ခ်ဳပ္ေႏွာင္ခံေနရၿပီး ေထာင္အာဏာပိုင္မ်ားရဲ ႔ အဓမၼျပဳက်င့္ျခင္း၊ ႏိွပ္စက္ညဥ္းပမ္းျခင္းတို႔ကို ေသလုေျမာပါး ခံေနရတယ္။ ဒီလုိနဲ႔ သူကိုသတ္ဖို႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ရက္ပိုင္းအလို ညတစ္ညမွာ ဂ်ာမန္စစ္သားႏွစ္ေယာက္ သူ႔အက်ဥ္းခန္းထဲကို ဒေရာေသာပါး ဝင္ေရာက္လာတာကို ျမင္ေတာ့ အရင္ေန႔ညေတြအတိုင္း လူမဆန္စြာ ညဥ္းပမ္းႏိွပ္စက္ျခင္းခံရျပန္ၿပီး ဒီညဟာ သူ႔အတြက္ ေနာက္ဆံုးည၊ ေနာက္တေန႔ နံနက္မိုးေသာက္ ေနေရာင္ျခည္ကို ျမင္ခြင့္မရေတာ့ဘူးလို႔ ထိတ္လန္႔ဝမ္းနည္းစြာ ေတြးေနမိတယ္။ ဂ်ာမန္စစ္သားႏွစ္ေယာက္က အီတလီအေစာင့္ကို သူမကို အထက္အမိန္႔နဲ႔ ဂ်ာမန္အခ်ဳပ္စခန္းတစ္ခုကို ေျပာင္းေရႊ ႔ရမယ္ဆိုၿပီး ပါးစပ္ပိတ္၊ အတင္းခ်ဳပ္ေႏွာင္ၿပီး စစ္ကားတစီးထဲကိုတင္ၿပီး ေခၚေဆာင္သြားခဲ့တယ္။ သူမအဖုိ႔ ၾကယ္ေတြ တလက္လက္ေတာက္ပေနတဲ့ မုိးေကာင္ကင္ႀကီးကို တခ်က္ေမာ့ၾကည့္ၿပီး ေနာက္ဆံုးညကို စိတ္ထဲကႏႈတ္ဆက္ၿပီး သူတို႔ေခၚေဆာင္ရာကို လိုက္ပါခဲ့တယ္။

အံ့ၾသဖို႔ေကာင္းတာက အေမွာင္ထုႀကီးရဲ ႔ေနာက္ ေပၚထြက္လာတဲ့ အာရုဏ္ဦးအလင္းတန္နဲ႔အတူ သူမ ေသကံမေရာက္ခဲ့။ တကယ္ေတာ့ သူကို အတင္းအဓမၼ ေခၚေဆာင္လာတဲ့ စစ္သားႏွစ္ဦးမွာ ဂ်ာမန္တပ္ေျပးမ်ားျဖစ္ၿပီး အီတလီ ဖက္စစ္ဆန္႔က်င္ေရး ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ားနဲ႔ ဆက္သြယ္လႈပ္ရွား ေနၾကသူမ်ားျဖစ္တယ္။ ဒီ စစ္သားႏွစ္ေယာက္က သူကို နာဇီအက်ဥ္းစခန္းကို ေခၚေဆာင္မသြားဘဲ ကတ္သလစ္ခရစ္ယာန္ ဘုရားရွစ္ခိုးေက်ာင္းတေက်ာင္းကို လွ်ဳိ ႔ဝွက္စြာ ပို႔ေဆာင္ေပးခဲ့တယ္။

 

 ေဆဂန္ ကို အီတလီလူမ်ဳိး ဖခင္နဲ႔မိခင္တို႔က ဥေရာပတိုက္မွာ ဂ်ာမန္နာဇီ နဲ႔ အမ်ဳိးသားေရးအစြန္းေရာက္ ဖက္စစ္ဝါဒီမ်ား လႊမ္းမိုးလာခ်ိန္ ၁၉၂၃ ခုႏွစ္မွာ ေမြးဖြားခဲ့တယ္။ သူမဖခင္ က အီတလီ ဖက္စစ္အာဏာရွင္ ဘန္နီတို မူဆိုလီနီ (Benito Mussolini) ကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ဆန္႔က်င္ပုန္ကန္ေနသူျဖစ္ၿပီး နာဇီအာဏာရွင္ ဟစ္တလာ (Hitler) ကိုေတာ့ ဒီလို အရိုင္းအစိုင္း တစ္ေယာက္ေၾကာင့္ တုိ႔ ဥေရာပတစ္ခုလံုး စစ္မီးေတာက္ေလာက္ၿပီး ေနာက္ဆံုး သူ႔ကိုယ္သူလည္း ဖ်က္စီးမယ့္လူလို႔ ေကာက္ခ်က္ခ် ေျပာဆိုခဲ့တယ္။

 

 

ဒီလိုနဲ႔ ဟစ္တလာ တန္ခိုးအာဏာ ႀကီးထြားလာၿပီး ဥေရာပတိုင္းႏုိင္ငံမ်ားကို တုိက္ခိုက္သိမ္းပိုက္ခဲ့တယ္။ အထူးသျဖင့္ ဂ်ာမဏီနဲ႔ နာဇီ သိမ္းပိုက္ခံႏိုင္ငံမ်ားရွိ ဂ်ဴးလူမ်ဳိးမ်ားကို အစုလိုက္အၿပံဳလိုက္ ဖမ္းဆီးၿပီး၊ လူမ်ဳိးတုန္းသတ္ျဖတ္ေနခ်ိန္မွာ ဂ်ဴးလူမ်ဳိးႏြယ္ သူ႔အေမလည္း အီတလီနိုင္ငံမွာ ဖမ္းဆီးျခင္းခံရၿပီး နာဇီအက်ဥ္းစခန္း Auschwitz ကို အပို႔ခံရၿပီး အဲဒီမွာ ေသဆံုးသြားခဲ့တယ္။ သူ႔အေဖလည္း အီတလီႏိုင္ငံမွာ အာဏာရွင္ မူဆိုလီနီ လက္ကိုင္တုတ္မ်ားရဲ ႔ ဖမ္းဆီးသတ္ဖ်က္ျခင္းကို ခံခဲ့ရတယ္။ မိဘမ်ား ဆံုးပါးသြားခဲ့ၿပီးေနာက္ သူမလည္း ဖက္စစ္-နာဇီ အာဏာရွင္ဆန္႔က်င္ေရး ေျမေအာက္ေတာ္လွန္ေရး အင္အားစုမ်ားနဲ႔ ခ်ိတ္ဆက္ၿပီး လွ်ဳိ ႔ဝွက္ဆက္သားအျဖစ္ ေျမေအာက္လႈပ္ရွားမႈအဖြဲ႔ေတြၾကား ဆက္သြယ္ေရး လႈပ္ရွားမႈေတြကို စြမ္းစြမ္းတမံ လုပ္ေဆာင္ခဲ့တယ္။ အသက္အရြယ္ငယ္ငယ္၊ ကိုယ္ခႏၶာ ေသးေသးေကြးေကြး၊ အရပ္ပုပုေလးရွိေပမယ့္ တေနရာနဲ႔တေနရာ လ်င္ျမန္စြာ ဆက္သြယ္သြားလာႏိုင္တဲ့ သူမကို အီတလီစကားနဲ႔ topolino ေခၚ ျဖတ္လတ္လ်င္ျမန္တဲ့ ႂကြက္ကေလးလို႔ ေျမေအာက္ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ားက ခ်စ္စႏိုး ေခၚဆိုၾကတယ္။

ဒါေပမဲ့ တေန႔ သစၥာေဖာက္တဦးရဲ ႔ သတင္းေပးခ်က္နဲ႔ ဖက္စစ္အာဏာရွင္တို႔ ေနာက္ဆံုးေတာ့ သူမရဲ ႔ လ်ွဳိ ႔ဝွက္လႈပ္ရွား သြားလာမႈမ်ားကို သိရွိသြားၿပီး ဖမ္းဆီးႏိုင္ခဲ့တယ္။ သူမကို တရားရံုးေတာ္တင္ စီစစ္ျခင္းမရွိ၊ ဥပေဒမဲ့ စစ္စခန္းအက်ဥ္းေထာင္တခုမွာ တိုက္ပိတ္ခ်ဳပ္ေႏွာင္ထားလိုက္တယ္။ အက်ဥ္းက်ခံေနရခ်ိန္မွာ ေထာင္အာဏာပိုင္မ်ားရဲ ႔ လူမဆန္တဲ့ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္မႈကို ေနည ခါးစည္းခံခဲ့ရၿပီး လြတ္ေျမာက္ဖို႔ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေရာင္ျခည္ တျဖည္းျဖည္း ကင္းမဲ့လာခဲ့တယ္။ ဒီလို ေန႔ညရက္မ်ားစြာ ျပင္ပနဲ႔ ဆက္သြယ္ခြင့္မရ၊ အဓမၼျပဳက်င့္၊ ရိုက္ႏွက္ညဥ္းပမ္းႏိွပ္စက္မႈကို ေသလုမတတ္ခံစားေနရခ်ိန္၊ တစ္ေန႔မွာ ထူးထူးဆန္ဆန္ တစ္စံုတစ္ေယာက္က သူမ အက်ဥ္းခန္းကေလးထဲကို ေပါင္မုန္႔တစ္လံုး ပစ္ထည့္သြားခဲ့တယ္။ အဲဒီ ေပါင္မုန္႔ထဲက ထြက္က်လာတဲ့ စာရြက္ေလးေပၚမွာ အီတလီယန္ဘာသာနဲ႔ Coraggio – သတိၱရွိပါလို႔ ေရးထားတဲ့ စာေလးကို ဖတ္လိုက္ရတယ္။

 

ရက္ေပါင္းမ်ားစြာ ျပင္ပေလာကနဲ႔ အဆက္ျပတ္ေနတဲ့ သူ႔အဖို႔ ဒီတစ္လံုးတည္းေသာစာကို ဖတ္လိုက္ရတာျခင္းက အေတာ္အားတက္စရာ ျဖစ္ခဲ့တယ္။ သူကို လူေတြ ေမ့မေနၾကပါလားလုိ႔ ခံစားရၿပီး လက္ေျမာက္အရႈံးေပးေတာ့မယ့္စိတ္ကို ျပန္အားတင္းၿပီး လြတ္ေျမာက္ေရးအတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ေနခဲ့ျပန္တယ္။ အဲဒီ ခံစားေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေလးနဲ႔ပဲ အကယ္၍ ဒီ ငရဲစခန္းမွ ျပန္လည္လြတ္ေျမာက္လာခဲ့ရင္ ဖိႏိွပ္အုပ္ခ်ဳပ္အစိုးရ အာဏာပိုင္မ်ားေအာက္မွာ ဥပေဒမဲ့၊ တရားမဲ့ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ေႏွာင္ခံရသူမ်ားကို တနည္းတလမ္းနဲ႔ အားေပးကူညီသြားဖို႔၊ ယံုၾကည္ခ်က္နဲ႔ ေထာင္သြင္းညဥ္းပမ္း ႏိွပ္စက္ခံေနရသူမ်ား အေျခအေနကို ကမာၻသိ ေဖာ္ထုတ္တင္ျပၿပီး သူတို႔ရသင့္ရထိုက္တဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးရပိုင္ခြင့္မ်ား၊ လြတ္ေျမာက္ေရးတုိ႔ကို ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္သြားမယ္လို႔ သံႏၷိ႒ာန္ခ်ခဲ့တယ္။ “က်မအေနနဲ႔ ဒီေလာက္ဆိုးဝါးလွတဲ့ အက်ဥ္းစခန္းထဲမွာ ညဥ္းပမ္းႏိွပ္စက္မႈအမ်ဳိးမ်ဳိးခံၿပီး ဆက္လက္အသက္ရွင္ မေနလိုေပမယ့္ ဖုန္မႈန္႔သဲမႈန္႔ကေလးမ်ား ေပ်ာက္ကြယ္သြားသလို က်မဘဝကို လူမသိသူမသိ အဆံုးရႈံးမခံခ်င္သလို၊ အသက္ရွင္ အေျခအေနေပးလာခဲ့ရင္ ဒီလို တရားမဲ့လုပ္ရပ္ေတြ၊ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈေတြ ရပ္တန္႔သြားဖို႔ ႀကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္ခ်င္လို႔ အသက္ရွင္ေနခဲ့တယ္” လို႔ သူ႔ဘဝမွတ္တမ္းစာအုပ္ထဲမွာ ေဖာ္ျပထားတယ္။

 

အက်ဥ္းေထာင္မွ မေမွ်ာ္လင့္ဘဲ ျပန္လည္လြတ္ေျမာက္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံမွာ ပညာသြားေရာက္သင္ၾကားၿပီးေနာက္ စစ္ဒဏ္ကင္းေဝး၊ တိုးတက္ေျပာင္းလဲ ပြင့္လင္းလာတဲ့ အေမရိကကို ေျပာင္းေရႊ ႔လာခဲ့တယ္။ အစပိုင္းမွာ အေမရိကန္အလယ္ပိုင္း ခ်ီကာဂိုၿမိဳ ႔မွာ ေက်ာင္းျပန္တက္ တကၠသိုလ္ပညာသင္ယူ၊ ဘြဲ႔ရ၊ အိမ္ေထာင္က်ၿပီးေနာက္ အေမရိကန္အေနာက္ဖက္ ကယ္လီဖိုးနီးယားျပည္နယ္ ေျမာက္ပိုင္းမွာ မိသားစုနဲ႔ ဘဝသစ္ ျပန္တည္ေဆာက္ခဲ့တယ္။ အက်ဥ္းေထာင္ထဲရွိေနစဥ္ ထားရွိခဲ့တဲ့ သံႏၷိ႒ာန္ ခံယူခ်က္အတိုင္း သူ႔အိမ္ခန္းကေလးကေန ကမာၻတဝွမ္းရွိ အာဏာပိုင္အစိုးရ အဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္၊ ဥပေဒမဲ့လုပ္ရပ္မ်ားကို ေဖာ္ထုတ္ၿပီး ႏိုင္ငံေရး၊ ယံုၾကည္ခ်က္ေၾကာင့္ အက်ဥ္းက်ခံေနရတဲ့ အက်ဥ္းသားမ်ား လြတ္ေျမာက္ေရးကို လံႈေဆာ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့တယ္။ အထူးသျဖင့္ အက်ဥ္းသားမ်ား ရရွိရထိုက္တဲ့ တရားမွ်တေသာ တရားစီရင္မႈ၊ ျပင္ပနဲ႔ ဆက္သြယ္ႏိုင္ခြင့္၊ ညဥ္းပမ္းႏိွပ္စက္မႈကင္း ေနႏိုင္ေရး၊ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ စတဲ့ အေျခခံလူ႔အခြင့္အေရးမ်ား ရရွိေရးမ်ားကို ႏိုင္ငံတကာ အစုိးရအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ အာဏာပိုင္မ်ားကို စာေရးတိုက္တြန္း၊ ေျပာဆိုစည္းရံုး၊ အစီရင္ခံစာတင္သြင္း လံႈေဆာ္ခဲ့တယ္။

 

သူ႔ကိုယ္ေတြ႔ ရင္ဆုိင္ႀကံဳေတြ႔ခဲ့ရတဲ့ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳတ္ လူမဆန္တဲ့ နာဇီအက်ဥ္းစခန္းထဲက အေတြ႔အႀကံဳမ်ားကို ေရးသားေျပာဆုိတင္ျပၿပီး မိမိရဲ ႔ ရည္ရြယ္ခ်က္၊ ယံုၾကည္ခ်က္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း၊ ခိုင္ခိုင္မာမာ လက္ကိုင္စြဲၿပီး ႏိုင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ (Amnesty International) အဖြဲ႔တစ္ခု တည္ေထာင္ၿပီး လုပ္ကိုင္ဖို႔ စည္းရံုးလံႈေဆာ္ ႀကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္ခဲ့တယ္။ အစိုးရအဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ ႔ သတင္းထုတ္ျပန္ခ်က္၊ ရွင္းလင္းခ်က္မ်ားကို အလြယ္ လက္မခံခဲ့။ ဥပမာ အက်ဥ္းသား ထြက္ေျပးဖို႔ ႀကိဳးစားလို႔ ပစ္သတ္လိုက္ျခင္းျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ အာဏာပိုင္ေတြရဲ ႔ အေၾကာင္းျပခ်က္ကို လက္မခံ။ အေၾကာင္းက သူ႔အေဖကိုလည္း ထြက္ေျပးဖို႔ႀကိဳးစားလို႔ အီတလီဖက္စစ္ရဲေတြက ပစ္ခတ္လို႔ ေသဆံုးသြားတယ္ဆိုတဲ့ ထုတ္ျပန္ခ်က္လိုမ်ဳိး ျဖစ္တာေၾကာင့္ အစိုးရေတြရဲ ႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္ မွန္မမွန္ကို အခ်က္အလက္ ခိုင္ခိုင္မာမာ၊ တိတိက်က်ရရွိေအာင္ စံုစမ္းစီစစ္ၿပီး တင္ျပခဲ့တယ္။

လူမသိသူမသိ အိမ္ရွင္မေလးတဦးရဲ ႔ ႀကိဳးပမ္းခ်က္ကို အစပိုင္းမွာ အမ်ားရဲ ႔ အေလးေပး၊ ပံ့ပိုးေထာက္ခံျခင္း မရရွိခဲ့။ သူတဦးတေယာက္တည္းနဲ႔ အက်ဥ္းသားမ်ား လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ အေရးကိစၥကို အတတ္ႏိုင္ဆံုး ႀကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ေနေပမယ့္ အတုိင္းအတာတခုထက္မပို ေအာင္ျမင္ဖုိ႔ ခက္ခဲၾကန္႔ၾကာမယ္ဆိုတာကို နားလည္းၿပီး။ ႀကီးမားက်ယ္ျပန္႔တဲ့ ႏိုင္ငံတကာလြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ (Amnesty International) အဖြဲ႔အစည္းတခုမ်ဳိး တည္ေထာင္ႏိုင္ဖို႔ တျခားအေထာက္အပံ့မ်ားနဲ႔ လူသိမ်ားတဲ့ အထင္ကရပုဂၢိဳလ္မ်ား ပူးေပါင္းေထာက္ပံ့ဖို႔ အေရးႀကီးတာေၾကာင့္ အကူအညီပ့ံပိုးမႈမ်ား ရရွိဖို႔ ႀကိဳးပမ္းခဲ့တယ္။ ကံေကာင္းေထာက္မစြာနဲ႔ သူ႔အိမ္နီးနားခ်င္းတစ္ဦးျဖစ္သူ နံမည္ေက်ာ္အဆိုေတာ္ ဂ်ဳိအန္ ေဘဇ္ (Joan Baez)  က လူျဖဴ-လူမည္း အသားအေရာင္ ခြဲျခားမႈ ဆန္႔က်င္ေရးမွာ ေရွ ႔တန္းက ပါဝင္လႈပ္ရွားဆန္႔က်င္ေနသူ ျဖစ္တာေၾကာင့္ သူကိုကူညီပံ့ပိုးဖို႔ စည္းရံုးဖိတ္ေခၚႏိုင္ခဲ့တယ္။ ဂ်ဳိအန္ ေဘဇ္ရဲ ႔ အကူအညီနဲ႔ လိုအပ္တဲ့ အသင္းရန္ပံုေငြမ်ား ရွာေဖြႏိုင္ၿပီး အဖြဲ႔ႀကီးရဲ ႔လုပ္ငန္းမ်ားကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့တယ္။

 

သူတုိ႔ႏွစ္ဦးရဲ ႔ မနားမေန ႀကိဳးပမ္းစည္းရံုး လုပ္ေဆာင္မႈေၾကာင့္ ၁၉၇၆ ခုႏွစ္မွာ အဖြဲ႔ဝင္ ၇ ေသာင္းေက်ာ္ ရွိလာခဲ့တယ္။ ျပည္နယ္ၿမိဳ ႔ရြာမ်ားစြာမွာ အဖြဲ႔ခြဲမ်ား ဖြဲ႔စည္းႏိုင္ၿပီး ကမာၻ႔အႏံွရွိ အက်ဥ္းေထာင္မ်ားအတြင္း လြတ္လပ္မွ်တတဲ့ တရားဥပေဒနဲ႔အညီ တရားစီရင္ခ်က္မရရွိဘဲ အက်ဥ္းက်ခ်ဳပ္ေနွာင္းခံေနရသူမ်ား လြတ္ေျမာက္ေရး၊ လြတ္လပ္မွ်တေသာ တရားဥပေဒနဲ႔အညီ တရားစီရင္ခ်က္မ်ားရရွိေရး၊ အာဏာပိုင္မ်ားရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားကို မွတ္တမ္းျပဳစု၊ သတင္းထုတ္ျပန္ၿပီး ကမာၻ႔ကုလသမဂၢ၊ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ား၊ ပြင့္လင္းအစိုးရမ်ားကို အစီရင္ခံစာတင္သြင္းၿပီး အေလးေပးကူညီေျဖရွင္း လုပ္ေဆာင္ၾကဖို႔ကို ေတာက္ေလွ်ာက္တိုက္တြန္း လုပ္ေဆာင္ခဲ့တယ္။ အာဏာရွင္ နဲ႔ လက္ဝဲကြန္ျမဴနစ္ အစိုးရမ်ားက သူတုိ႔ရဲ ႔ တရားမဲ့လုပ္ရပ္မ်ားကို ရႈတ္ခ်ေဖာ္ထုတ္ေနတဲ့ သူကို အေမရိကန္ စီအိုင္ေအ ေထာက္လွမ္းေရးသူလွ်ဳိလို႔ စြပ္စြဲေျပာဆိုသလို၊ အေမရိကန္အစိုးရနဲ႔ အေနာက္အုပ္စုအစိုးရမ်ားရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားကို ႏိုင္ငံတကာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖြဲ႔ႀကီးက ထုတ္ေဖာ္တင္ျပတဲ့အခါ သူကို လက္ဝဲကြန္ျမဴနစ္အုပ္စု အားေပးေနာက္လိုက္လို႔ သမုတ္ၾကတယ္။ သူမ တံု႔ျပန္ခ်က္ကေတာ့ ႏိုင္ငံတကာလြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ အဖြဲ႔ႀကီးအေနနဲ႔ ဘယ္အစိုးရ အာဏာပိုင္အဖြဲ႔အစည္းမ်ားရဲ ႔ ေနာက္လိုက္၊ လက္ေဝခံအဖြဲ႔ မဟုတ္သလို၊ မတရားမႈ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ေနရာမွန္သမွ်၊ လူ႔အခြင့္အေရး ခ်ဳိးေဖာက္မႈလုပ္ရပ္မ်ားကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့၊ မွန္မွန္ကန္ကန္၊ ေက်ာသားရင္သား မခြဲျခား ထုတ္ေဖာ္သြားမည္ျဖစ္ေၾကာင္း အတိအလင္း ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုခဲ့တယ္။

 

ဒီလို သူ႔ဘဝ ေထာင္တြင္းအေတြ႔အႀကံဳကို အေျချပဳၿပီး တည္ေထာင္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံတကာလြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္ အဖြဲ႔ႀကီးရဲ ႔ ႀကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္ ခ်က္ေၾကာင့္ ကမာၻအႏံွမွာ အစိုးရအသီးသီးရဲ ႔ တရားလက္လြတ္ျပဳက်င့္မႈမ်ားကို ထုတ္ေဖာ္ႏိုင္ခဲ့သလို၊ ဥပေဒမဲ့ ဖမ္းဆီးခ်ဳပ္ေႏွာင္း ခံေနရ တဲ့အက်ဥ္းသားမ်ားကို ေမ့ေပ်ာက္မထားဘဲ၊ သူတုိ႔လြတ္ေျမာက္ေရးကို အင္တိုက္အားတုိက္ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ခဲ့တယ္။ ႏိုင္ငံတကာက ေပးအပ္ဂုဏ္ျပဳတဲ့ လူ႔အခြင့္အေရးဆုိင္ရာဆုေပါင္း ေျမာက္မ်ားစြာကို လက္ခံရရွိခဲ့ၿပီး ထင္ရွားတဲ့ ကမာၻ႔ေခါင္းေဆာင္ႀကီးမ်ားျဖစ္တဲ့ ပိုလန္အလုပ္သမားေခါင္းေဆာင္ Lech Walesa, ခ်က္သမၼတႏိုင္ငံ ဒီမုိကေရစီေခါင္းေဆာင္ Vaclav Havel, ေတာင္အာဖရိကေခါင္းေဆာင္ႀကီး Nelson Mandela စတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ႀကီးမ်ားရဲ ႔ ဂုဏ္ျပဳျခင္းကိုလည္း ရရွိခဲ့တယ္။ အမ်ဳိးသမီးမ်ားရဲ ႔ စံျပေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးျဖစ္တဲ့ မစၥ ဂ်ီနက္တာ ေဆဂန္ ဟာ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္ ၾသဂုတ္လ ၂၅ ရက္ေန႔၊ အသက္ (၇၅) ႏွစ္အရြယ္မွာ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ကတည္းက ေနထိုင္ခဲ့တဲ့ ကယ္လီ ဖိုးနီးယားျပည္နယ္ ေအသာတန္ၿမိဳ ႔ သူ႔ေနအိမ္မွာ ကင္ဆာေရာဂါနဲ႔ ဆံုးပါးသြားခဲ့တယ္။ အသက္ရွင္ေနခ်ိန္အတြင္း သူႀကိဳးပမ္း တည္ေဆာက္ ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံတကာလြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာ အဖြဲ႔ႀကီးကေတာ့ ဆက္လက္ရွင္သန္ေနၿပီး ႏိုင္ငံတကာ အစိုးရမ်ားရဲ ႔ လူ႔အခြင့္အေရးခ်ဳိးေဖာက္မႈမ်ားကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ေဖာ္ထုတ္တင္ျပၿပီး မတရားခ်ဳပ္ေႏွာင္ဖမ္းဆီးခံေနရတဲ့ အက်ဥ္းသားမ်ား လြတ္ေျမာက္ေရး နဲ႔ လူ႔အခြင့္အေရး ရရွိေရးတုိ႔ကို ေအာင္ျမင္စြာလုပ္ကိုင္ေပးလွ်က္ရွိတယ္။

 

မိမိေရွ ႔ေမွာက္မွာ က်ဴးလြန္းေနတဲ့ မတရားမႈကို ႏႈတ္စိတ္ေနျခင္းက ဖိႏိွပ္သူကို အားေပးရာေရာက္တယ္ ဆိုတဲ့ မစၥေဆဂန္ ေျပာဆိုခ်က္နဲ႔ အမ်ဳိးသမီးသမုိင္းလမွာ ဂုဏ္ျပဳထိုက္သူ အမ်ဳိးသမီးသူရဲေကာင္းအာဇာနည္ကို ဂုဏ္ျပဳဂါရဝျပဳ တင္ျပလိုက္ပါတယ္။

စာကိုး –
www.womenshistorymonth.gov 
www.amnesty-volunteer.org/usa/group19/sagan.htm 
www.thegalleryofheroes.com/ginetta-sagan/

သင့္အေၾကာင္း သင့္လုုပ္ငနး္ ေၾကာ္ျငာ သည္ေနရာမွာ ေၾကာ္ျငာႏိုုင္ပါျပီ

Tags:

အလားတူ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ စာမ်ား၊ ေဆာင္းပါးမ်ား ...:လူမ်ား၊ ရုုပ္ပုုံလႊာမ်ား

Comments are closed.

ေၾကာ္ျငာ … ေၾကာ္ျငာ …

စာအုပ္ျမင္ ခ်စ္ခင္ၾကပါေစ …

မုိးမခ လစဥ္ထုတ္မဂၢဇင္း စက္တင္ဘာ ၂၀၁၇ ထြက္ၿပီ

မိုုးမခမွာ ေၾကာ္ျငာပါ

မိုုးမခကိုု အိမ္အေရာက္ ပိုု႔ေပးမည္

Help MoeMaKa

မိုုးမခမာတိကာစဥ္

%d bloggers like this:

ေၾကာ္ျငာရန္ …

မိုုးမခနဲ႔ ပတ္သက္သမွ်

မိုးမခမဂၢဇင္း ေနာက္ဆံုးထုတ္ကို WE မွာ ဝယ္ပါ

By

မိုးမခမဂၢဇင္း ေနာက္ဆံုးထုတ္ကို WE မွာ ဝယ္ပါ (မုိးမခ) စက္တင္ဘာ ၂၀၊ ၂၀၁၇...

Read more »

မိုးမခထုတ္ ေမာင္စြမ္းရည္စာအုပ္ WE မွာ ဝယ္ပါ

By

မိုးမခထုတ္ ေမာင္စြမ္းရည္စာအုပ္ WE မွာ ဝယ္ပါ (မုိးမခ) စက္တင္ဘာ ၂၀၊ ၂၀၁၇...

Read more »

မုိးမခ ၾသဂတ္စ္ ထြက္ၿပီ

By

မုိးမခ ၾသဂတ္စ္ ထြက္ၿပီ ၾသဂတ္စ္ ၁၅၊ ၂၀၁၇ ျပည္တြင္း ျပည္ပ ကေလာင္ရွင္ေတြရဲ႕...

Read more »

မုိးမခ ဇူလုိင္ ထြက္ပါၿပီ …

By

မုိးမခ ဇူလုိင္ ထြက္ပါၿပီ … (မုိးမခ) ဇူလုိင္ ၁၈၊ ၂၀၁၇ မုိးမခ...

Read more »

သင္ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ရာ စာကို အနည္းဆုံး ၁ ေဒၚလာ လွဴျပီး မိုးမခကို ကူညီပါ

Recent Comments

က႑မ်ားအလိုက္

က႑မ်ားအလိုက္ မာတိကာစဥ္