ကိုုသန္းလြင္ – သာ၀တၱိ

September 8, 2015

 

 ကိုုသန္းလြင္ –  သာ၀တၱိ

(မိုုးမခ)  စက္တင္ဘာ ၈၊ ၂၀၁၅

 

(၁)

ဘီစီ ၆ ရာစု ဗုဒၶသက္ေတာ္ထင္ရွားရွိစဥ္က သာ၀တၱိ သည္ေကာသလတိုင္း၏ ျမိဳ႕ေတာ္ ျဖစ္သည္၊ ဘုရင္မွာ ပေသနဒီေကာသလမင္းၾကီးျဖစ္သည္၊ သာ၀တိၱျမိဳ႕ေတာ္သည္ခ်မ္းသာၾကြယ္၀ေသာျမိဳ႕ေတာ္ၾကီး  ျဖစ္ခဲ့ပါသည္၊ တခ်ိန္က သာ၀တၱိ ဟုေခၚေသာ ဘုရင္မင္းျမတ္က တည္ခဲ့ေသာ ျမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္သည္၊ သာ၀တၱိဆိုေသာ စကားလံုးမွာ အလံုးစံုၾကြယ္၀ခ်မ္းသာျခင္းဟူ၍လည္း အဓိပၸါယ္ရသည္၊ လူတို႔အတြက္ လိုအပ္ေသာ အစာအဟာရ ႏွင့္ ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ့ျခင္းအတြက္ လိုအပ္သာ အရာ၀တၱဳပစၥည္းမွန္သမွ် ၾကြယ္၀ သည္ဟု ဆိုပါသည္။

 

 (၂)

 

ဗုဒၶ၏ ေက်ာင္းေတာ္အမြန္ ေဇတ၀န္ သို႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ၂၀၁၄ ခုႏွစ္၊ ဒီဇင္ဘာလ၊ ဆီးႏွင္းေတြ ထူထပ္စြာက်ေနေသာ အခ်ိန္တြင္ ေရာက္ရွိသြားၾကပါသည္၊   ဘုန္းေတာ္ၾကီးေပါင္း ေထာင္ေသာင္းခ်ီ၍ သီတင္း သံုးေနၾကေသာ္လည္း ဗုဒၶရဟန္းေတာ္မ်ားသီတင္းသံုးေနထိုင္ရာ ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးမ်ားအတြင္း ၀င္သြားလ်င္ လူသံမၾကားရ ဇြန္းသံ၊ ပုဂံခြက္ေယာက္သ၊ံေတြမၾကားရ ျငိမ္သက္တိတ္ဆိတ္ေနတတ္သည္ ဟုၾကားရဘူးသည္၊   ယခုအခါ ေက်ာင္းေတာ္ၾကီး၌ သီတင္းသံုးေသာ ဘုန္းေတာ္ၾကီးမ်ားမရွိၾကေတာ့ပါ၊ အိႏၵိယ အစိုးရ ေရွးေဟာင္း သုေတသနက ျခံစည္းရိုးခတ္ ထိမ္းသိမ္းထားေသာ ၀င္းၾကီးမွာ အုတ္ရိုးညိုညိုႏွင့္ မ်က္ခင္းစိမ္းစိမ္းမ်ား ကိုသာေတြ႔ရသည္၊  ႏိုင္ငံအသီးသီးက ေရာက္လာၾကေသာ ဘုရားဖူးမ်ားႏွင့္  စည္ကားေနသည္။

ဗုဒၶဘုရားရွင္ မရွိေတာ့ေသာ္လည္း တခ်ိန္က သူသီတင္းသံုးခဲ့ရာ တရားေရေအး တိုက္ေကၽြးခဲ့ရာ ေက်ာင္းေတာ္ ျမတ္ အတြင္းသို႔ ၀င္ေရာက္လာခဲ့ၾကေသာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မွာ ဘုရားရွင္ ၂၅၀ါပတ္လံုး ၀ါဆိုခဲ့ရာ   ေနရာကို ျမင္ေတြ႕ရေသာ အခါ အတိုင္းမသိ ရႊင္လန္းတက္ၾကြျဖစ္မိၾကရပါသည္။

 

ဘုရားရွင္ သီတင္းသံုးရာ ဂႏၶဂုဋိတုိက္သည္လည္း အုတ္ပံုအုတ္ခ်ပ္ အရာသာက်န္ရွိေတာ့သည္၊     ဘုန္းေတာ္ ၾကီးေက်ာင္း ၀င္းအတြင္းမလိုသူမ်ားကဖ်က္ဆီးၾကေသာေၾကာင့္၄င္း၊ ေႏွာင္းလူတုိ႔က ျပဳျပင္ခဲ့မႈမ်ား ေၾကာင့္၄င္း၊  မူလ လက္ရာ အရိပ္အေရာင္ကိုကား မေတြ႕ရေတာ့ေပ။

 

ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ ေက်ာင္းေဆာင္ေနရာ အုတ္စီထပ္ထားရာေနရာေပၚ၌ ကိုယ့္ေနရာ ကိုယ္ယူျပီး ေရ႔ွက ဘုန္းေတာ္ၾကီးက တုိင္ခ်ေပးသည့္သုတ္ေတာ္မ်ားကိုကိုညီညာဖ်ဖ် လိုက္ျပီးဆိုၾကရပါသည္၊ကြ်န္ေတာ္တို႔၏ ရခဲေသာလူ႔ဘ၀ ခဏတာတြင္ ၾကံဳရန္ခက္ေသာ ထိုအခ်ိန္ကေလးမ်ား ကုန္ဆံုးမသြားေစရန္ မိမိႏွစ္သက္ရာ ကမၼဌာန္းျဖင့္ကြ်န္ေတာ္တို႔ကို ေနခြင့္ေပးထားပါသည္၊ ကၽြန္ေတာ္တို႔ထိုင္ေနၾကရာအနီး၀န္းက်င္မွာပင္ မထင္ရွား ေသာနတ္သား  တပါးက ေမးျမန္းေလွ်ာက္ထား သည္ ကို ဗုဒၶကလူသားတုိ႔၌ ရွိအပ္ေသာ မဂၤလာ တရား ၃၈ျဖာ ကိုေဟာျပခဲ့ျခင္းျဖစ္ပါလိမ့္မည္၊

 

ကၽြန္ေတာ္သည္ ဤေက်ာင္းေတာ္ၾကီး၌ ျဖစ္ပ်က္ခဲ့သမွ်ကို စဥ္းစားမၾကည့္ဘဲမေနႏိုင္ပါ၊ သာ၀တိၳ ႏွင့္ ၄င္း၊  ေဇတ၀န္ႏွင့္၄င္း၊ ပတ္သက္သမွ် ဘုရားရွင္တြင္ ဥပသကာ ေျမာက္မ်ားစြာတုိ႔ အနက္ မွ အနာတပိဏ္သူေဌး   သုဒၵတၱ၊ ေက်ာင္းအစ္မ ၀ိသာခါ၊ ပေသနဒီ ေကာသလမင္းၾကီးႏွင့္ မလႅိကာ မိဖုရားၾကီးတို႔ကို သြားျပီးသတိရမိပါ သည္။

 

ဘုရားရွင္သည္ မိဂဒါ၀ုန္ေတာ၌ တရားဦးဓမၼစၾကာကို ေဟာျပီးေဒသစာရီ ၾကြခ်ီေတာ္မူခဲ့ရာမွ တတိယ၀ါ၌ ရာဇျဂိဳလ္ျပည္သုို႔ေရာက္ ရွိလာပါသည္၊ သူေဌးသုဒၵတၱသည္ မိမိညီမျဖစ္သူ၏ေယာကၤ်ား ေယာကၹေတာ္သူက သတင္းေပးရာမွ ဘုရားရွင္ကို ဖူးေမွ်ာ္ခြင့္ စကားေျပာခြင့္ရခဲ့သည္၊  “လာေလာ့သုဒၵတ”ၱ ဟုဘုရားရွင္က သူ႔နာမည္ရင္းကိုေခၚျပီးႏႈတ္ဆက္ခ်ိန္မွစျပီး သူေဌးၾကီးသည္ဗုဒၶ၏ ဥပသကာျဖစ္သြားေပျပီ၊ သူသည္ မဆိုင္းမတြပင္ ဘုရားရွင္ကို သာ၀တၳိျမိဳ႕ ေတာ္သို႔ ၾကြေရာက္သီတင္းသံုးႏိုင္ရန္ ပင့္ဖိတ္ခဲ့ေလသည္။ ဘီစီ ၅၁၄ ခုႏွစ္ မွာဟုယူဆရပါသည္၊   ထို႕ေနာက္ ျမတ္ဗုဒၶသည္ဘီစီ  ၅၀၇ ခုႏွစ္မွ စ၍ ၂၄၀ါဆိုလံုး သာ၀တၱိေက်ာင္းတြင္ သတင္းသံုးေနထိုင္ခဲ့ ပါသည္။

 

သာ၀တၳိသို႔ ျပန္ေရာက္ေသာ္ ဘုရားရွင္ သီတင္းသံုးရန္ေက်ာင္းေတာ္ေနရာ အတြက္ျမိဳ႕ႏွင့္ မနီးမေ၀း ေနရာကို ရွာေဖြပါေသာ္ ပေသနဒီမင္း၏သားေတာ္ ေဇတမင္းသားပိုင္ဥယ်ာဥ္ေျမသည္သာ ေက်ာင္းေဆာက္ရန္ အသင့္ေတာ္ဆံုးျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရသည္၊   ေဇတမင္းသားက သူ႔ျခံေျမကိုမေရာင္း ႏိုင္ဟုဆိုသည္၊    ေရႊဒဂၤါး ေတြ အႏွ႔ံခင္းျပီးေျမျပင္ အႏွံ႔ ခင္းႏိုင္ပါေသာ္ ေရာင္းမည္ဟု မေျခမငံေျပာလိုက္မိ သည္၊ သူေဌးၾကီးက မိမိဘ႑ာတိုက္ မွ ေရႊဒဂၤါးျပားေတြ ကို လွည္းႏွင့္ တိုက္ခါ ေျမၾကီးေပၚ မွာ ျဖန္႔ခင္းျပီး ၀ယ္သည္ဟု ဆိုၾကသည္၊    ဒဂၤါးျပားေပါင္း သန္း၁၈၀ မွ်တန္ဘိုး ရွိသည္ဟုဆိုၾကသည္၊ ထိုေငြႏွင့္ ညီမွ်ေသာ ေငြေၾကးျဖင့္ ေက်ာင္းေတာ္ ၾကီးကို လည္းေဆာက္သည္ဟုလည္းမွတ္တမ္းေတြရွိသည္၊ ထိုပမာဏေငြျဖင့္ ရဟန္းသံဃာ တို႔ကိုလႈဒါန္းရာ   စုစုေပါင္း ၅၁ ကုေဋ ကုန္က်ခံျပီးလႈခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္၊ စႏၵကူးပင္ႏွင့္ သရက္ပင္  ေတြကိုခ်န္၍ ေျမျပင္ကို ရွင္းလင္းထားသည္၊ ထိုအပင္မ်ား၏ ပင္စည္ကိုတိုင္းျပီးထိုက္သင့္ေသာ ဒဂၤါးကို ေပးရန္ ျဖစ္သည္။ ေနာင္တြင္ ေဇတ မင္းသားက ေတာင္းပန္ေသာၾကာင့္ ဂိတ္ေပါက္ေနရာကသာ ေဇတမင္းသားအမည္ျဖင့္ လႈခြင့္ေပးသည္၊

 

အနာတပိဏ္သူေဌးက ေဇတ၀န္မင္းသားထံမွ ေျမကို၀ယ္ရန္ ဒဂၤါးလွည္းမွသြန္ခ်ေနပံု အုတ္ထြင္း ပန္းခ်ီမ်ားကို မာဒရာဒတ္(ရွ) ႏွင့္ဘီဟာနယ္တြင္ရွိေသာ ဗုဒၶဂါယာ  အင္ဒရာပရာဒတ္(ရွ)နယ္ရွိ အမရ၀တီ တို႔တြင္ တူးေဖာ္ ေတြ႕ရွိခဲ့ၾကသည္။

 

ဗုဒၶပရိနိဗၺာန္ျပဳျပီးေသာ္လည္းသာ၀တၳိရွိေစတီပုထိုး၊ ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးမ်ားသည္ အစည္ကားပ်က္ခဲ့ပံုမရ၊   ဘီစီ၃ရာစုႏွစ္တြင္ ဗုဒၶဘာသာ၀င္ျဖစ္ေနျပီျဖစ္ေသာ အေသာကရာဇာသည္ သာ၀တၳိရွိေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္  သို႔ေရာက္ရွိလာခဲ့သည္၊ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္အ၀င္ဂိတ္၀၏ဘယ္ညာႏွစ္ဖက္တြင္အျမင့္ေပ၇၀ရွိေက်ာက္တိုင္ ၂ တိုင္ကိုထူခဲ့သည္၊ ဗုဒၶစၾကၤန္ၾကြေတာ္မူရာ တရားေဟာေတာ္မူရာ ေနရာတို႔၌ အမွတ္တရ ေစတီကိုတည္ျပီး ဗုဒၶ၏ ဓါတ္ေတာ္ေမြေတာ္မ်ားကို ဌာပနာခဲ့သည္။

 

ထိုအခ်ိန္က သာ၀တၳိတြင္ သီတင္းသံုးခဲ့ၾကေသာ ဘုန္းၾကီး ၆၂ပါး ႏွင့္ သီလရွင္ ၁၄ဦးရွိသည္ဟု သာသနာ၀င္က်မ္း ကဆိုသည္၊ သားငယ္ကြယ္လြန္ေသာေၾကာင့္ ပရိေဒ၀မီးေတာက္ေလာင္ေနေသာ ကိသာေဂါတမီမွာ ဗုဒၶ မွ လူမေသဘူးေသာ အိမ္မွ မုန္ညွင္းေစ့ကိုေတာင္းယခဲ့ူရမည္ဟု ခိုင္းေစခ်က္မွ သတိတရားရျပီး သီလရွင္မၾကီး ျဖစ္လာခဲ့သည္၊  သားေသ၊ လင္ဆံုးပရိေဒ၀မီးေတြ ၀ိုင္းေနေသာ ပဋာစာရီမွာ ဗုဒၶ၏ တရားျပမႈေၾကာင့္ သတိသံေ၀ဂရကာ သာသနာ ေဘာင္သို႔ ၀င္ေရာက္ခဲ့သည္၊ သူ႔သားၾကီးေရေျမာပါခဲ့ ရာအစီရ၀တီျမစ္မွာ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ေဘးမွာ ရစ္ေခြစီးလ်က္ရွိသည္၊ ဓါးျပလူဆိုးၾကီး အဂၤၢဳလိမာလကို ေဇတ၀န္ ေက်ာင္းေတာ္ အနီး အနာတပိဏ္သူေဌး၏ အိမ္ေဘးမွာပင္ ဘုရားက ေခၽြခၽြတ္ေတာ္ မူခဲ့ပါသည္၊ ဗုဒၶသည္ တိထၱိၾကီး ၁၁ ဦးႏွင့္ ေဇတ၀န္ ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးေဘးမွာ မ႑ပ္ထိုးျပီး  ၀ါဒသေဘာတရားမ်ား ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကသည္၊ ထိုေနရာသို႔လာျပီး စိဥၨမာဏဆိုေသာ အမ်ိဳးသမီးက ဗိုက္ဖံုးအကၤ်ီ ကို၀တ္ခါ ဘုရားႏွင့္ရ ေသာ ကိုယ္၀န္ပါဟု စြတ္စြဲခဲ့သည္၊

 

ဗုဒၶသည္ မိုးတြင္းကာလသံုးလသာ ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးမွာသီတင္းသံုးျပီးက်န္ကာလမ်ားတြင္ ခရီးေဒသစာရီ လွည့္လွည္ခါ မျငိမ္းခ်မ္းေသးေသာသတၱ၀ါအေပါင္းကို တရားျပေတာ္မူခဲ့ပါသည္။

 

အနာတပိဏ္ သူေဌးၾကီး သည္ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္၌ ဘုရားရွင္သီတင္းသံုးေနျပီဆိုလ်င္ တေန႔တြင္ အနည္း ဆံုး၂ ေခါက္ ေက်ာင္းသို႔လာသည္၊    ေက်ာင္းသို႔လာရာတြင္ လက္ခ်ည့္မလာ၊ ဘုရားႏွင့္ သံဃာေတာ္မ်ား အတြက္ လွဴဘြယ္၀တၳဳပစၥည္းမ်ားကို အျမဲတေစသယ္ေဆာင္ လာျမဲျဖစ္သည္၊     သူ႔အိမ္သည္ ၇ ထပ္ရွိေသာ အိမ္ျဖစ္သည္၊ ရဟန္း ေတာ္မ်ားအတြက္ သူ႔အိမ္တံခါးကို အျမဲဖြင့္ထားျပီး  ဧည့္ခံရာအေဆာင္ ၇ ေဆာင္ကို လည္း ေဆာက္ထားသည္၊   ဆန္၊ဆီ၊ စားေရး ရိကၡာကို ေပးလွဴရန္ ပ်က္သည္ဟု မရွိေစရ။

 

သူသည္ဗုဒၶ ႏွင့္ေတြ႔တိုင္း ေမးခြန္ေတြေမးေလ့ရွိသည္၊    တၾကိမ္တြင္ အိမ္ယာေတာင္သူ အိမ္ေထာင္ဦးစီးတိုု႔ အတြက္၀မ္းသာဂုဏ္ယူဘြယ္အရာမ်ားမွာ အဘယ္တုိ႔ ပါနည္းဟုေမးသည္၊    (၁) စုစည္းအပ္ေသာဥစၥာရွိျခင္း၊  (၂) ထိုဥစၥာကို ကုသိုလ္ပြားမ်ားေအာင္ေပးလွဴရျခင္း၊ (၃) ေၾကြးျမီကင္းရွင္းျခင္း၊ (၄) လူအမ်ားအျပစ္တင္ကဲ့ရဲ႕ စရာ အလုပ္ကို မလုပ္ျခင္းတို႔ျဖစ္သည္ဟု  ဗုဒၶက ေျဖေတာ္မူေသာ္ သူေဌးၾကီးမွာမ်ားစြာ ပီတိခ်မ္းသာျဖစ္ရ   သည္။

 

ဤေလာက၌ ႏွစ္လိုဘြယ္၊ ႏွစ္သက္ဘြယ္၊ အရာမ်ားမွာ အဘယ္သို႔ရွိပါသနည္းဆိုေသာ ေမးခြန္းကို ေလာက၌ ႏွစ္လိုဘြယ္ရာ ငါးခု အျဖစ္ (၁) အသက္ရွည္ျခင္း (၂) အဆင္းလွပျခင္း (၃) ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ့ျခင္း (၄) ေက်ာ္ေဇာျခင္းႏွင့္ (၅) အဆင့္ျမင့္ေသာ ဘံု၌ ျပန္လည္ ေမြးဖြားရျခင္းျဖစ္သည္ဟုေဟာခဲ့သည္။

 

သူ႕တြင္ သမီး ၃ ေယာက္ႏွင့္သားတေယာက္ရွိသည္၊    အသားမဲေသာကုလားဟုေခၚသည့္သားမွာေက်ာင္းအမ  ၾကီး ၀ိသာခါ၏ ညီမ သုဇာတာ ႏွင့္အိမ္ေထာင္က်သည္၊ လင္ေယာက်္ားကို မရိုေသျခင္းျဖင့္ နာမည္ၾကီး     ေသာသုဇာတာကို အိမ္သို႔ဆြမ္းစားေရာက္လာေသာ ဗုဒၶဘုရားရွင္က ဇနီးမယား  ၇မ်ိဳး ရွိသည္ ဟုရွင္း ျပခဲ့သည္၊ (၁) သူသတ္ ႏွင့္တူေသာမယား၊ (၂) သူခိုးႏွင့္ တူေသာမယား၊ (၃) သခင္ႏွင့္ တူေသာ မယား၊ (၄) မိခင္ႏွင့္တူ ေသာမယား၊ (၅) ညီအစ္မႏွင့္တူေသာမယား၊ (၆) မိတ္ေဆြနွင့္ တူေသာ မယား၊ (၇) ကၽြန္ႏွင့္တူေသာ မယားဟူ၍ ရွိေၾကာင္းမယားတို႔၏ သဘာ၀ အမ်ိဳးမ်ိဳးကို ရွင္းျပေတာ္မူခဲ့သည္။

 

(၃)

 

 ၀ိနယက်မ္းမ်ားကို ပါဠိမွ ဘာသာျပန္ခဲ့သူ ရာဟုလာ သံကိစၥည္းက ဗုဒၶ ပညစ္ေတာ္မူခဲ့ေသာ ၀ိနယ ဥပေဒ၃၅၀ တြင္ ၂၉၄ခုမွာ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္တြင္ ပညတ္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္ဟုေရးခဲ့သည္၊၊ မဇၨ်ိမနိကယ္တြင္ သုတ္ေပါင္း ၁၅၀မွ်ပါရွိရာ သုတၱန္ေပါင္း ၆၅ ခုမွာေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးတြင္ ေဟာေတာ္မူခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္၊  အဂၤုတၱ နိကယ္ႏွင့္သံယုတၱနိကယ္တို႔၏ သုတၱန္မ်ား၏ ေလးပံုသံုးပံုမွာ ေဇတ၀န္ေက်ာင္း ေတာ္မွ အျဖစ္အပ်က္မ်ား ျဖစ္ၾကသည္၊

 

ဘီစီ၁၈၄ ခုႏွစ္က အာေသာကမင္းၾကီး၏ေနာက္ဆံုးမင္းဆက္ ဘီဟဒတၱမင္းကို သူ၏ ျဗဟၼဏ အႏြယ္၀င္     စစ္သူၾကီးကလုပ္ၾကံလိုက္ခ်ိန္မွစျပီးဗုဒၶသာသနာ အေရာင္မွာေမွးမိွန္သြားခဲ့ရာ ေအဒီ ၇၈ – ၁၀၁  ကနီသကမင္း လက္ထက္တြင္ ေအဒီ ၂ရာစု ကုန္ဆံုးခ်ိန္အထိ ျပန္လည္ဖြင့္ျဖိဳးခဲ့ရသည္၊ ေအဒီ ၃၂၀ – ၁၀၀  ခုနွစ္မ်ားသုိ႔ ေရာက္ေသာ္ အိႏၵိယ ေျမာက္ပိုင္း တခုလံုး  ျဗဟၼဏ ၀ါဒလႊမ္းမိုးလာရာ သာ၀တိၳရွိ ဗုဒၶ ရုပ္ထု အေဆာက္အဦးမ်ားမွာ ထိမ္းသိမ္းသူမရွိ ယိုယြင္းပ်က္စီးစျပဳခဲ့သည္၊    တရုတ္ဘုန္းေတာ္ၾကီးဖာဟီရန္   ေအဒီ ၄၀၇ ခုႏွစ္တြင္ ေရာက္လာေသာအခါ ေကာသလျပည္ ႏွင့္ ပေသနဒီမင္း၏နန္းေတာ္ၾကီး မွာ ပ်က္စီးေနေပျပီ၊    အနာတပိဏ္သူေဌးၾကီး ႏွင့္ အဂၤုလိမာလတို႔၏ရုပ္ထုမ်ား မွာလည္း က်ိဳးက်ပ်က္ဆီးေနၾကျပီး ဗုဒၶ၏ အထင္ကရ  ေနရာမ်ား၌ ျဗဟၼဏ ဘာသာ၀င္တို႔ က၀င္ေရာက္က်ဴးေက်ာ္ေနထိုင္လာၾကသည္။

 

သာ၀တိၳျမိဳ႕ေတာ္၏ ေတာင္ဘက္ ဂိတ္၀ မွေျခလွမ္း ၁၂၀၀ ခန္႔၊( မိုင္၀က္ )ခန္႔ တြင္ သုဒၵတၱ သူေဌးၾကီးတည္  ထားေသာ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ရွိသည္၊ ဘုန္းၾကီးေတြက သူ႕ကို ေႏြးေႏြးေထြးေထြးၾကိဳဆိုၾကသည္ဟု မွတ္တမ္းေရးခဲ့သည္၊ အာေသာက ေက်ာက္တိုင္ထိပ္တခုစီတြင္ ဘီးႏွင့္ ႏြားရုပ္ထု မ်ားရွိသည္္၊   ေရကန္တြင္း က ေရသည္ေအးၾကည္လင္ျပီး ပန္းေပါင္းစံုလည္းပြင့္ ေနၾကသည္ဟုေရးခဲ့သည္၊     ထိုအခ်ိန္တြင္ ေဇတ၀န္ ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးေဘး မွ ၀ိသာခါ ၏ ပုဗၺာရံု ေက်ာင္းေတာ္ၾကီး မွာ ပ်က္စီး ေနပါျပီ၊

 

ေအဒီ ၆၃၇ – ၃၈ တြင္ေရာက္လာေသာ ေနာက္ထပ္ တရုတ္ ဘုန္းေတာ္ၾကီး  Hiuen  Tsang  ေရာက္လာခ်ိန္  တြင္ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးမွာ အေကာင္းမက်န္ေတာ့ေပ၊ ပေသနဒီ ေကာသလမင္းၾကီး ေဆာက္လုပ္ ခဲ့ေသာ နန္းေတာ္ေဘး ရွိ ဗုဒၶ တရားေဟာရာ အေဆာင္ၾကီးမွာလည္းပ်က္စီးေနျပီ၊    မိေထြးေတာ္ ပဇာပတိ ေဂါတမီ၏ ေစတီၾကီးတည္ေန ရာတြင္ ေမွ်ာ္စင္တခုကိုျမင္ခဲ့ရျပီး ေဘးမွ အနာတပိဏ္သူေဌး၏ အိမ္မွာပ်က္စီး ေနျပီ၊ ဗုဒၶက အဂၤုလိမာလကို တရားျပ ေခၽြခၽြတ္ခဲ့ေသာေနရာတြင္ တည္ထားခဲ့သည့္    ရုပ္ထုၾကီးကိုမူ သူ႔အိမ္ ေဘးမွာေတြ႕ခဲ့ရသည္ဟုဆိုသည္။

 

အိႏိၵယေရွးေဟာင္းသုေတသန ဌာန၏ တူးေဖာ္ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ား အရမူ တရုတ္ဘုန္းေတာ္ၾကီးက မွတ္တမ္းတင္ ခဲ့ေသာ ပ်က္စီးေနေသာျမိဳ႕ေတာ္ႏွင့္ အဖ်က္စီးခံရေသာ အိမ္ယာေက်ာင္းေတြ ထိုအခ်ိန္က ရွိခဲ့ေသာ္လည္း ထိုေခတ္ေနာက္ပိုင္းတြင္ ဗုဒၶသာသနာ ျပန္လည္ထြန္းကားလာသည့္ အရိပ္အေရာင္မ်ားကို ေတြ႕ရသည္ဟု ဆိုပါသည္၊    သကၠရာဇ္ ၁၁၉၀၊ ၁၂ရာစု အကုန္ပိုင္း အေနာက္တိုင္း မွ မြတ္စလင္မ်ား ၀င္ေရာက္လာခ်ိန္ ေရာက္မွေဇတ၀န္ ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးမွာ ပ်က္စီးျခင္းျဖင့္ အဆံုးသတ္သြားရသည္၊    ၁၁၂၉ – ၃၀ တြင္ ေဂါ၀ိဒ ခ်န္ဒရာဘုရင္က ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ကို မြန္းမံျပင္ဆင္ခဲ့ေၾကာင္း ေၾကးျပားတခ်ပ္ကို ေတြ႕ရွိခဲ့ၾကရပါသည္။

 

သာ၀တၳိႏွင့္ ေဇတ၀န္ ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးသည္ ႏွစ္ေပါင္း ၇၀၀  မွ် ျခံဳႏြယ္ပိတ္ေပါင္း ႏွင့္ အပ်က္အစီးေတြ  ၾကားမွာ ေနခဲ့ရပါသည္၊    ၁၈၆၃ ခုႏွစ္ အဂၤလိပ္အစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ခ်ိန္တြင္  ေနာင္ေက်ာက္စာ၀န္ ျဖစ္လာမည့္ စစ္ဗိုလ္  Alexander  Cunningham  ကသာ၀ထၳိျမိဳ႔ေတာ္ေဟာင္းကိုေတြ႕ရွိခဲ့သည္၊     ထိုအပ်က္အစီးမ်ားကို ျမင္ရေသာ ကန္နင္ဟန္  က သူ႔ကို ဤ ေရွးေဟာင္းသုေတသနလုပ္ငန္းေတြကို လုပ္ခြင့္ျပဳပါရန္ ေလွ်ာက္ထားခဲ့ ရာ ၁၈၇၁ ခု၊ ဇန္န၀ါရီလ  ၁ရက္ေန႔တြင္  အိႏၵိယ ႏိုင္ငံ၏ ေရွးေဟာင္းသုေတသနဌာန Director-General   ျဖစ္လာခဲ့သည္၊     ၁၈၇၁ ခုနွစ္မွာပင္ The  Geography  of  Ancient  India  စာအုပ္ထုတ္ေ၀ခဲ့ျပီး သူေတြ႕ရွိခ်က္၊ သူ၏ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္မ်ားကို စံုစံုလင္လင္ေရးသားခဲ့သည္၊ ေက်ာက္စာ၀န္ အသစ္ေၾကာင့္ အိႏိၵယ တႏိုင္ငံလံုးရွိ ဗုဒၶ  ႏွင့္ ပါတ္သက္ေသာေနရာမ်ားသည္ အစိုးရ၏ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မႈေအာက္သို႔ ေရာက္ရွိသြားရျခင္း  လည္းျဖစ္ပါသည္။ သာ၀တၳိႏွင့္ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ကို ( Maheth-Saheth) ဟုေဒသခံေတြကသိၾကပါသည္၊

 

သူသည္ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ၾကီး၏ေျမပံုကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့သည္၊ ေက်ာင္းႏွင့္ေစတီ ၂၅ ခုကို ေနရာခ်  ထားႏိုင္ခဲ့သည္၊ အဂၤလိပ္အစိုးရကသာ ထိမ္းသိမ္းေရးလုပ္ငန္းေတြကို မလုပ္ခဲ့ဘူးဆိုလ်င္ ကြ်န္ေတာ္တို႔သည္ ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးကို၄င္း၊ သာ၀တၱိျမိဳ႔ေတာ္ၾကီးကို ၄င္း ယခုအေျခအေနအတိုင္းျမင္ရ ေအာင္ကာလ မည္မွ်ၾကာ ေအာင္ေစာင့္ဆိုင္းရမည္ မသိေတာ့ေပ၊ အိႏၵိယတြင္ ဗုဒၶဘာသာဥပသကာမ်ား ေျမာက္မ်ားစြာ ရွိေနၾကသည္ မဟုတ္၊ ျမတ္စြာဘုရားေဒစာရီၾကြခ်ီခ်ိန္တြင္ ေရာက္လာၾကေသာ ဘုရားဖူးမ်ားက မိမိတို႔ယူေဆာင္လာၾကေသာ ပန္းသစ္သီးမ်ားကို ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးေရွ႔ တြင္စြန္႔ပစ္ၾကရသည္၊ ရွင္အနႏၵာ ေလွ်ာက္ထားသျဖင့္ ဘုးရားက သူ႔ကိုယ္စား ေဗာဓိပင္တပင္ကို ဗုဒၶဂါယာမွ မ်ိဳးယူ၍ စိုက္ခဲ့ရာ အာနႏၵာ ေဗာဓိပင္ ဟုေခၚခဲ့ၾကျပီး ထိုအပင္ကို ကိုကြ်န္ေတာ္တို႔ေတြ႔ျမင္ခဲ့ၾကပါသည္၊

 

ရာသီအလိုက္ျမန္မာႏိုင္ငံမွ ဘုရားဖူးသူေတာ္စင္မ်ား ေထာင္ခ်ီ၍လာေရာက္ေနေသာေၾကာင့္ဗုဒၶ၏ သီတင္းသံုး ေနထိုင္ခဲ့ရာ ေနရာမ်ားသည္ ထင္ရွားလာေနၾကပါျပီ၊ တရုပ္၊ကိုရီးယား ဂ်ပန္ တကမၻာလံုးမွ ဘုရားဖူးမ်ားမွာ လည္း တဖြဲဖြဲ လာေရာက္ေနၾကပါသည္၊ ေထရ၀ါဒ စစ္စစ္ ထိမ္းသိမ္းက်န္ရစ္ၾကေသာ ႏိုင္ငံမ်ားမွာ ျမန္မာႏွင့္ သီဟိုဠ္ တို႔သာက်န္ရွိေတာ့သည္ဟုလည္းယူဆၾကသည္၊

 

(၄)

 

ေဇတ၀န္ေက်ာင္းေတာ္ၾကီးမွထြက္ခြါရခ်ိန္၌၄င္း၊ သာ၀တၱိျမိဳ႔ေတာ္ၾကီးမွ ထြက္ခြါလာရခ်ိန္၌၄င္း၊ ဘုရားရွင္၏ တရားေဒသနာမ်ားႏွင့္ပါတ္သက္၍ သတိရလြမ္းဆြတ္မိသည္၊ သတၱ၀ါတို႔၏ မတည္ျမဲေသာ သဘာ၀ ကို စဥ္ဆက္မျပတ္ သတိရေနၾကရမည္ဟူေသာ ဗုဒၶ၏တရားစကား ကို လည္းၾကားေရာင္ေနမိပါေတာ့သည္၊

 

ကိုသန္းလြင္


သင့္အေၾကာင္း သင့္လုုပ္ငနး္ ေၾကာ္ျငာ သည္ေနရာမွာ ေၾကာ္ျငာႏိုုင္ပါျပီ
No tags for this post.

အလားတူ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ စာမ်ား၊ ေဆာင္းပါးမ်ား ...:ကုိသန္းလြင္, ခရီးသြား ေဆာင္းပါး

Comments are closed.

ေၾကာ္ျငာ … ေၾကာ္ျငာ …

စာအုပ္ျမင္ ခ်စ္ခင္ၾကပါေစ …

MoeMaKa Monthly July 2017 ထြက္ၿပီ

မိုုးမခမွာ ေၾကာ္ျငာပါ

မိုုးမခကိုု အိမ္အေရာက္ ပိုု႔ေပးမည္

Help MoeMaKa

မိုုးမခမာတိကာစဥ္

%d bloggers like this:

ေၾကာ္ျငာရန္ …

မိုုးမခနဲ႔ ပတ္သက္သမွ်

မိုးမခမဂၢဇင္း ဇြန္လထုတ္ အသစ္ ဝန္ဇင္းမွာ ဝယ္ယူႏိုင္ပါၿပီ

By

မိုးမခမဂၢဇင္း ဇြန္လထုတ္ အသစ္ ဝန္ဇင္းမွာ ဝယ္ယူႏိုင္ပါၿပီ (မိုးမခစာအုပ္စင္) ဇြန္ ၉၊ ၂၀၁၇...

Read more »

မိုးမခ မဂၢဇင္း ေမလထုတ္ အသစ္ ဝန္ဇင္းတြင္ ရၿပီ

By

    မိုးမခ မဂၢဇင္း ေမလထုတ္ အသစ္ ဝန္ဇင္းတြင္ ရၿပီ (မိုုးမခ) ေမ...

Read more »

စိုးလြင္ (၂၁၁) (ဝမ္ခ) ရဲ့ “ဝမ္ခ (ေဟာင္း) တိုက္ပြဲ ႏွင့္ ၾကမ္းၾကမ္းတမ္းတမ္း ဘဝလမ္းမ်ား” စာအုပ္

By

  စိုးလြင္ (၂၁၁) (ဝမ္ခ) ရဲ့ “ဝမ္ခ (ေဟာင္း) တိုက္ပြဲ ႏွင့္...

Read more »

မိုးမခ ဧၿပီ ရန္ကုန္ဆိုင္ေတြ ျဖန္႔ခ်ိၿပီးပါၿပီ

By

 မိုးမခ ဧၿပီ ရန္ကုန္ဆိုင္ေတြ ျဖန္႔ခ်ိၿပီးပါၿပီ (မုိးမခ) ဧၿပီ ၂၊ ၂၀၁၇ ကမၻာဟာအၾကမ္းပညာနဲ႔...

Read more »

သင္ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ရာ စာကို အနည္းဆုံး ၁ ေဒၚလာ လွဴျပီး မိုးမခကို ကူညီပါ

Recent Comments

က႑မ်ားအလိုက္

Maung Swan Yi Myanmar Now ကခ်င္ ကမ္လူေဝး ကာတြန္း Joker ကာတြန္း OKKW ကာတြန္း ကုိေခတ္ ကာတြန္း ဇာနည္ေဇာ္၀င္း ကာတြန္း ညီပုေခ် ကာတြန္း ညီေထြး ကာတြန္း မုိးသြင္ ကာတြန္း သြန္းခ ကာတြန္း ေဆြသား ကာတြန္း ေရႊဗုိလ္ ကာတြန္း ေရႊလူ ခက္ဦး စုိးေနလင္း ဆန္ဖရန္ ဇင္လင္း ဇာနီၾကီး ထက္ေခါင္လင္း (Myanmar Now) ထင္ေအာင္ ဒီလူည နရီမင္း မင္းကုိႏုိင္ မာမာေအး မိုးသြင္ ရခိုုင္ လင္းခါး လင္းသက္ၿငိမ္ သြန္းခ အင္တာဗ်ဴး အရွင္စႏၵိမာ (မြန္စိန္ေတာရ) အိခ်ယ္ရီေအာင္ (Myanmar Now) ဦးကိုနီ ေက်ာ္ေမာင္ (တုိင္းတာေရး) ေဆာင္းျဖဴ ေန၀န္းနီ (မႏၱေလး) ေမာင္စုိးခ်ိန္ ေမာင္ဥကၠလာ ေမာင္ေမာင္လတ္ (ေရႊအင္းေလးစာေပ) ေသာင္းေျပာင္းေထြလာ ျပည္တြင္းစစ္ ၂၁ ရာစု ပင္လံု ၿဖိဳးသီဟခ်ဳိ (Myanmar Now)
က႑မ်ားအလိုက္ မာတိကာစဥ္