ကုိသန္းလြင္ ● အာဖဂန္နစၥတန္စစ္ပြဲ

February 6, 2018

 

ကုိသန္းလြင္ ● အာဖဂန္နစၥတန္စစ္ပြဲ
(မုိးမခ) ေဖေဖာ္ဝါရီ ၆၊ ၂၀၁၈

(၁)
လြန္ခဲ့ေသာရက္သတၱႏွစ္ပတ္အတြင္း အာဖဂန္နစၥတန္မွာ အၾကမ္းဖက္မ်ား၏တိုက္ခိုက္မႈကို အႀကိမ္ႀကိမ္ခံခဲ့ၾကရပါ သည္။ ကာဘူးရွိ အင္တာကြန္တီနင္တယ္ဟိုတယ္၊ ဂ်လာလာဘတ္မွ ၿဗိတိသွ်အကူအညီေပးေရး ဆိုင္ရာ ႐ံုး၊ ကာဘူးရွိ ယဥ္ေက်းမႈ ဆိုင္ရာစင္တာတို႔ ပါဝင္သည္။ ရက္မ်ားမၾကာမီက လူနာတင္ယဥ္ေပၚတြင္ ေပါက္ကြဲေစတတ္ေသာ ခဲယမ္းမီးေက်ာက္မ်ားတင္ကာေဖါက္ခြဲခဲ့သျဖင့္ လူေပါင္း ၁၀၀ ကို ေသေၾကေစခဲ့သည္။ ေနာက္ဆံုးတိုက္ခိုက္မႈမွာ စစ္တပ္စခန္းတခုျဖစ္ၿပီး လူ ၁၁ ဦးမွ် ေသေၾကခဲ့သည္။

(၂)
၂၀၀၈ ခုႏွစ္က သမၼတ ေဂ်ာ့ဘုရ္ွထံတင္ျပေသာ အာဖဂန္နစၥတန္စစ္ပြဲအေပၚ သံုးသပ္ခ်က္တြင္ “ကြၽန္ေတာ္တို႔ အာဖဂန္နစၥ တန္မွာ ႐ႈံးေနတာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္လည္း မႏိုင္ဘူး။ အေကာင္းေတြလည္း ျဖစ္လာမွာမဟုတ္ဘူး” အဖြင့္တြင္ ေရးသားထားပါသည္။ ေနာက္ပိုင္းမွာေရာက္လာသမွ်ေသာစစ္ပြဲဆိုင္ရာ ရီပို႔အားလံုးမွာ ဤပံုစံအတိုင္း ပင္ျဖစ္ပါသည္။

လြန္ခဲ့ေသာ ၾသဂုတ္လကလည္း ထရန္႔အစိုးရသို႔ အစီရင္ခံစာတစ္ေစာင္တင္ခဲ့ပါသည္။ ဘိန္း၊ ျခစားျခင္း၊ လူမ်ိဳးစုကြဲျပားျခင္း၊ ၎တို႔မညီညြတ္ျခင္းတို႔အျပင္ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ၏ (Directorate for Inter-service Intelligence) ၏ တာလဘန္တို႔ အေပၚအကာအကြယ္ေပးေနျခင္းမ်ား ပါဝင္ပါသည္။

ျပႆနာသည္ အဘယ့္ေၾကာင့္ ဤမွ် ႀကီးထြားေနရပါသနည္း။ အေမရိကားတြင္ စက္တင္ဘာလ ၁၁ ရက္ အေရးအခင္းျဖစ္ၿပီး ကတည္းက ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံကို ေဒၚလာဘီလီယံေပါင္းမ်ားစြာ ေထာက္ပံ့ခဲ့ၿပီၿပီ။ ထိုအထဲကမွ အဘယ့္ေၾကာင့္ တာလဘန္ တို႔ရန္ကို မတြန္းလွန္ႏိုင္ရပါသနည္း။

အေမရိကန္သမၼတသံုးေယာက္စလံုး သမၼတဘုရ္၊ အိုဘားမားႏွင့္ ထရန္႔ကိုေမးေနခဲ့ေသာျပႆနာမွာ ဤ ျပႆနာပင္ျဖစ္ ပါသည္။ အဘယ့္ေၾကာင့္ “ငါတို႔ အာဖဂန္နစၥတန္မွာ စစ္တိုက္ေနရသလဲ၊ ငါတို႔အတြက္ ဘာအေရးႀကီးသလဲ။ စစ္ပြဲႀကီး ဘယ္ေတာ့ၿပီးဆံုးမွာလဲ” ဟူ၍ ျဖစ္သည္။

မစၥတာထရန္႔က သူ႔အရင္ သမၼတမ်ားႏွင့္မတူ ပါကစၥတန္ကို အေရးယူမႈမ်ားရွိခဲ့သည္။ သူ႔အစိုးရက ပါကစၥတန္ကို ႏွစ္စဥ္ ေပးေနက် ၁ . ၃ ဘီလီယံ တန္ဖိုးရွိေသာ စစ္ေရးအေထာက္အပံ့မ်ားကို မေပးဘဲ ဆိုင္းငံ့ထားသည္။ သူ႔အေနျဖင့္ တာလ ဘန္မ်ားအေပၚတြင္ ပါကစၥတန္က ဖိအားေပးေစလိုသည္။

မစၥတာထရန္႔သည္ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ႏွင့္ လက္ေတြ႔သေဘာတရားကို ႏိႈင္းယွဥ္ရာတြင္ ပထမဆံုးမဟုတ္ပါ။ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ကစစ္တပ္အင္အားတိုးျမွင့္ခဲ့ေသာ သမၼတအိုဘားမားကို သူအၾကံေပးသူမ်ားက အဓိကအခ်က္ႀကီးႏွစ္ခ်က္ ေထာက္ျပခဲ့ၾကသည္။
ပထမအခ်က္မွာ ပါကစၥတန္၏ ႏ်ဴးကလီးယားလက္နက္မ်ား လံုျခံဳမႈပင္ျဖစ္သည္။ ဒုတိယအခ်က္မွာ အယ္ခိုင္ဒါ (Al Qaeda) ႏွင့္အေပါင္းပါတို႔၏ရန္ပင္ျဖစ္သည္။ ထိုရန္ မွာအာဖဂန္နစၥတန္တြင္ရွိသည္မဟုတ္ သူတို႔သည္ ပါကစၥတန္၏ ေအာ္ဒါမွာရ ေသာ ျပႆနာမ်ားျဖစ္သည္။ ၂၀၁၁ တြင္ အယ္ခိုင္ဒါ၏ အေရးႀကီးေသာအၾကမ္းဖက္ သူတို႔သည္ ပါကစၥတန္တို႔ထြက္ေျပး သြားခဲ့သည္။ အိုဘားမား၏ အယူအဆမွာ အာဖဂန္နစၥတန္ ျပည္တြင္းမွာ ႐ုတ္႐ုတ္ရက္ရက္ျဖစ္လွ်င္ အယ္ခိုင္ဒါက ျပန္လာလိမ့္မည္။ ဤအေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ အာဖဂန္နစၥတန္ႏိုင္ငံအတြင္းသို႔ အေမရိကန္စစ္သားမ်ားကို ေစလႊတ္ရျခင္း ျဖစ္ပါသည္။

တာလဘန္သည္ အယ္ခိုင္ဒါးကဲ့သို႔ အေမရိကန္ႏိုင္ငံကို အႏၱရာယ္ရွိသလားဟူ၍ ေမးစရာရွိသည္။ သမၼတအိုဘားမားက ဤသို႔မထင္ပါ။ တာလဘန္တို႔သည္ အာဖဂန္နစၥတန္တို႔၏ ႏိုင္ငံေရးတြင္မပါမျဖစ္ ပါေနသည္။ တာလဘန္ကိုႏိုင္ရန္ မျဖစ္ ႏိုင္၊ အာဖဂန္နစၥတန္တြင္ တာလဘန္တိုက္ခိုက္ေရးမွာ အာဖဂန္တို႔ သေဘာသာ ဖစ္ခဲ့သည္။ ဤသို႔ျဖင့္ အေမရိကန္ စစ္သားဦးေရကို တျဖည္းျဖည္းေလ်ာ့ခ်ၿပီး ၂၀၁၁ တြင္ ၿပီးအပိုင္ ထြက္ခြာမည္ဟု အိုဘားမားက ေၾကညာခဲ့သည္။

ပါကစၥတန္၏ စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီး ကာရာနီ (Ashsaq Parvez Kayani) ကမူ တာလဘန္စစ္ပြဲသည္ ေအာင္ျမင္မည္မဟုတ္ပါဟု အေမရိကန္ႏွင့္ ေနတိုးအရာရွိမ်ားကို ေျပာခဲ့သည္။ အေမရိကန္ စစ္တပ္အင္အားကလည္း မလံုေလာက္။ ထို႔ေၾကာင့္ ပါကစၥ တန္စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးကသူ႔ႏိုင္ငံဧရိယာမွ မေကာင္းဆိုး၀ါးေတြမရွိလွ်င္ လံုေလာက္သည္ဟုေျပာခဲ့သည္။ ပါကစၥတန္မွာ အာဖ ဂန္နစၥတန္မွ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားသည္ ေဘာ္ဒါကိုေက်ာ္၍ မလာရန္ႏွင့္ အိႏၵိယႏိုင္ငံ၏ ၾသဇာအာဖဂန္နစၥတန္တြင္ လႊမ္းမိုး မသြားေစရန္သာ ျဖစ္သည္။

အယ္ခိုင္ဒါ မ်ားသည္ ပါကစၥတန္နယ္ေျမထဲ ဝင္ေရာက္ၿပီးေနာက္ ဆိုးသြမ္းသူမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းခါ ပါကစၥတန္နယ္ေျမထဲတြင္ ေမႊခဲ့သည္။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္သည္ အဆိုးရြားဆံုးႏွစ္ျဖစ္သည္။ အေသခံဗံုးခြဲမူမ်ား၊ ပါကစၥတန္၏ၿမိဳ႕ႀကီးမ်ားတြင္ မၾကာခဏ ျဖစ္ပြားခဲ့သည္။ ရာေပါင္းမ်ားစြာေသာ ပါကစၥတန္ျပည္သူမ်ား လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာပုဂၢိဳလ္မ်ားႏွင့္ ေသာင္းက်န္းသူမ်ားပါ ေသ ေၾကခဲ့ၾကသည္။

၂၀၁၆ ခုႏွစ္ေရာက္မွသာ ပါကစၥတန္၏ ျပည္တြင္းလံုျခံဳေရးတြင္တိုးတက္မႈရွိလာခဲ့သည္။ ယမန္ႏွစ္က အေသ အေပ်ာက္ အနည္းဆံုးပင္ျဖစ္သည္။ ေတာင္အာရွမွ ေသာင္းက်န္းသူထိန္းသိမ္းေရးအဖြဲ႕မွ ခန္႔မွန္းခ်က္အရ အနည္းဆံုး ျပည္သူ ၅၀၀ ထက္မနည္း ေသေၾကခဲ့ရသည္။

သမၼတအိုဘားမားက စီအိုင္ေအကို ပါကစၥတန္၏ ေဘာ္ဒါေနရာ (Tribal Area) တြင္ အယ္ခိုင္ဒါမ်ားကို ဒ႐ုန္းမ်ားျဖင့္တိုက္ခိုက္ ရန္ခြင့္ေပးခဲ့သည္။ ပါကစၥတန္ကို အသိမေပးဘဲ အိုဆာမားဘင္လာဒင္ကို ဝင္ေရာက္သတ္ျဖတ္ခဲ့သည္။ သို႔ပါေသာ္လည္းပါ ကစၥတန္ ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႔ႀကီးက အကာအကြယ္ေပးထားေသာ တာလဘန္ေခါင္းေဆာင္အဖြဲ႕ႏွင့္ အျခားအၾကမ္းဖက္ အုပ္စုတို႔ကို ရန္မျပဳႏိုင္ခဲ့ေပ။

အာဖဂန္ေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ အေမရိကန္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ပါကစၥတန္ေထာက္လွမ္းေရးအဖြဲ႔က တာလဘန္တို႔ကို အကာအကြယ္ေပးေနသည္ကို စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္ ထိုင္ျပီးၾကည့္ေနရသည့္သေဘာျဖစ္ေနသည္။ အေမရိကန္ စစ္သည္မ်ား လည္း ေသေၾကေနၾကသည္ကို ဘာမွမလုပ္ႏိုင္ဘဲ လက္ပိုက္ၾကည့္ေနၾကရသည္။

၂၀၁၇ ပဌမ ၉လအတြင္းက ကုလသမၼဂၢ ရီပို႔တစ္ခုတြင္တာလဘန္စစ္ပြဲေၾကာင့္ ျပည္သူ ၂၆၄၀ ကေလး၇၀၀ အပါအ၀င္ ေသေၾကရ သည္။ ယမန္ႏွစ္ကလည္း ထိုပမာဏပင္ေသေၾကေနၾကရသည္။

ယခုအခ်ိန္သည္ အျခားပါကစၥတန္မိတ္ေဆြႏိုင္ငံမ်ားကို ဖိတ္ေခၚရမည့္ အခ်ိန္ျဖစ္ပါသည္။ တ႐ုတ္၊ ပါကစၥတန္၊ ႐ုရွား၊ အီရန္၊ ႏိုင္ငံတို႔ကလည္း အစၥလန္နိုင္ငံ (Islamic State ) ေပၚလာမည့္အေရးကို စိုးရိမ္ေနၾကသည္။ ယခု အခါ IS အဖြဲ႔သား မ်ားသည္ အာဖဂန္နစၥတန္၏ အေရွ႕ပိုင္းကို ေျခကုပ္ယူေနၾကၿပီးျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္တို႔က ပါကစၥတန္ကို အၾကမ္းဖက္မ်ား ကာကြယ္ျခင္းႏွင့္ ႏ်ဴကလီယာအေရးကိစၥမ်ားတြင္ ျပင္ပမွဖိအားေပးျခင္းကို အကာအကြယ္ေပးသည္။

အေမရိကန္မွ အာဖဂန္နစၥတန္သို႔ ေစလႊတ္သမွ် စစ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ႀကီးမ်ားက အာဖဂန္နစၥတန္ ျပႆနာေျဖရွင္းရန္ ႏိုင္ငံေရးနည္း ျဖင့္သာျဖစ္ႏိုင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာခဲ့ၾကသည္။ အေမရိကန္ကမူ ယခုအခ်ိန္ထိ စစ္ေရးအရသာ ေျဖရွင္းလိုေသးသည္။ စစ္ပြဲကတာရွည္ႏိုင္ပါသည္။

အိုဘားမားအစိုးရက တာလဘန္တို႔ႏွင့္ စကားေျပာဆိုၿပီး ျပႆနာကိုေျဖရွင္းရန္ ႀကိဳးစားခဲ့ပါ၏၊ ပါကစၥတန္အဖြဲ႔ကလည္း သေဘာတူညီခ်က္ မွန္သမွ် သူတို႔ပါရမည္ဟုဆို၏၊ တာလဘန္တို႔ကလည္း ပါကစၥတန္၏လႊမ္းမိုးမႈကို အလိုမရွိ၊ အာဖဂန္ အစိုးရ ေခါင္းေဆာင္တိုင္းကလည္း တာလဘန္တို႔ႏွင့္ စကားေျပာေစ့စပ္လိုၾကသည္။ သို႔ ေသာ္ ထိုေခါင္းေဆာင္မ်ားမွာေနာက္ ပိုင္းတြင္ လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္ျခင္းခံၾကရသည္။

(၃)
အေမရိကန္တို႔အေနျဖင့္ ယခုအခ်ိန္တြင္အတင္းဆုပ္ခြာသြားႏိုင္ၾကပါ၏၊ ထိုသို႔လုပ္လွ်င္ တာလဘန္ႏွင့္ အစၥလန္စစ္တပ္ တို႔၏ၾသဇာအာဏာမွာ တန္ခိုးႀကီးထြားလာမွာ ေသခ်ာပါသည္။

ကိုသန္းလြင္
Ref: we Can’t Win In Afghanistan Because we don’t know why we were there. Steve Coll
Newyork Times 29 January 2018


သင့္အေၾကာင္း သင့္လုုပ္ငနး္ ေၾကာ္ျငာ သည္ေနရာမွာ ေၾကာ္ျငာႏိုုင္ပါျပီ
No tags for this post.

Related posts

အလားတူ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ စာမ်ား၊ ေဆာင္းပါးမ်ား ...:ကုိသန္းလြင္, ရသေဆာင္းပါးစုံ

Comments are closed.

ေၾကာ္ျငာ … ေၾကာ္ျငာ …

စာအုပ္ျမင္ ခ်စ္ခင္ပါေစ

မိုုးမခမွာ ေၾကာ္ျငာပါ

Help MoeMaKa

မိုုးမခမာတိကာစဥ္

%d bloggers like this:

ေၾကာ္ျငာရန္ …

မိုုးမခနဲ႔ ပတ္သက္သမွ်

ရဲေဘာ္ ေမာင္တူးရဲ့ သက္ရွိပန္းခ်ီ

By

  ရဲေဘာ္ ေမာင္တူးရဲ့ သက္ရွိပန္းခ်ီ  (မိုးမခစာအုပ္စင္) ေမ ၃၊ ၂၀၁၈ ေခါင္းစဥ္...

Read more »

မိုုးမခမဂၢဇင္း ေမ ၂၀၁၈၊ အတြဲ ၅၊ အမွတ္ ၁ ထြက္ျပီ

By

  မိုုးမခမဂၢဇင္း ေမ ၂၀၁၈၊ အတြဲ ၅၊ အမွတ္ ၁ ထြက္ျပီ...

Read more »

ဂ်ဴနီယာ၀င္းရဲ့ ျမန္မာေန႔ရက္မ်ားႏွင့္ ပန္းမ်ား စာအုပ္ ထြက္ျပီ

By

ဂ်ဴနီယာ၀င္းရဲ့ ျမန္မာေန႔ရက္မ်ားႏွင့္ ပန္းမ်ား စာအုပ္ ထြက္ျပီ (မိုးမခ) မတ္ ၂၄၊ ၂၀၁၈...

Read more »

ေဇာ္ေအာင္(မုံရြာ) ၏ ျပည္ျမန္မာ မီးထိန္ထိန္သာဖို႔အေရး မိုးမခေဆာင္းပါးမ်ား (ထြက္ျပီ)

By

ေဇာ္ေအာင္(မုံရြာ) ၏ ျပည္ျမန္မာ မီးထိန္ထိန္သာဖို႔အေရး မိုးမခေဆာင္းပါးမ်ား (ထြက္ျပီ) မိုးမခစာအုပ္စင္၊ ေဖေဖာ္၀ါရီ ၂၈၊...

Read more »

သင္ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ရာ စာကို အနည္းဆုံး ၁ ေဒၚလာ လွဴျပီး မိုးမခကို ကူညီပါ

Recent Comments

က႑မ်ားအလိုက္

က႑မ်ားအလိုက္ မာတိကာစဥ္