မယ္ေမႊး – Dear Facebook

April 22, 2018

– Dear Facebook

(မိုုးမခ) ဧျပီ ၂၂၊ ၂၀၁၈

ဤစာကိုရခ်ိန္တြင္ ကြၽန္မ၏ ကိုယ္ေရးရာဇ၀င္ကိုရွင္တို႔ စစ္ေဆးၿပီး စက္ရုပ္တစ္ခုထံမွ ေအာ္တိုမက္တစ္လႊတ္လိုက္ေသာ အေၾကာင္းၾကားစာမဟုတ္ေၾကာင့္ သိၿပီးျဖစ္ပါလိမ့္မည္။ ကြၽန္မမွာ အသက္ ၆၀ ျပည့္ပင္စင္စားကာစ အဘြားၾကီးတစ္ဦးျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အသံုးမ၀င္ေသာ အၿငိမ္းစားတစ္ဦး၏ အျမင္ဟု ပစ္ပစ္ခါခါ မထားေစလိုပါ။

*

ကြၽန္မသည္ ယမန္ေန႔ကပင္ ဆိုရွယ္မီဒီယာသံုးစြဲသူသက္တမ္း အႏွစ္ ၄၀ ျပည့္ေပၿပီ။ ကြၽန္မဘ၀၏ဆယ္ေက်ာ္သက္အလြန္ ဘ၀အစိတ္အပိုင္းမ်ားအားလံုးကို ရွင္တို႔ေဒတာဘဏ္တိုက္ၾကီးထဲတြင္ အေသးစိတ္သိမ္းဆည္းထားၿပီးျဖစ္ရာ ကြၽန္မ ဘယ္သူဆိုသည္ကို အထူးတလည္မိတ္ဆက္ရန္ လိုမည္မထင္ေပ။ လူတစ္ေယာက္အေၾကာင္းကို သိရန္ သူဘာေတြ Like လုပ္တတ္သည္ကို ၾကည့္ရံုပင္ျဖစ္သည္ဟု သုေတသန အင္စတီက်ဳမ်ားက သံုးသပ္ၾကသည္။

 

ရွင္သည္ ကြၽန္မ၏ Like မ်ားကို ၾကည့္၍ ကြၽန္မမည္သည့္အေၾကာင္းအရာကို စိတ္ဆိုးတတ္သည္။ မည္သူတို႔ကို ဟားတိုက္တတ္သည္ကို ရွင္မသိဘဲရွိမည္မဟုတ္။ အမ်ားအက်ိဳးေဆာင္သူ စိတ္ေကာင္းရွိသူမ်ားကို အသည္းလွလွ ပလူပ်ံေအာင္ ေပးကာ ခ်စ္စိတ္ေ၀တတ္ၿပီး အာဏာကို အေၾကာင္းျပဳ မေကာင္းမႈျပဳတတ္သူ တို႔ကို မ်က္ေမွာင္ကုတ္တတ္ေၾကာင္း ရွင္မသိမဟုတ္။ တစ္ခါတစ္ရံ ကြၽန္မ၏ Like မ်ားကို ၾကည့္ကာ ရွင္ကြၽန္မကို နားမလည္သည့္အခါမ်ားလည္းရွိပါလိမ့္မည္။ ကြၽန္မ၏ မခ်ိျပံဳးမ်ားႏွင့္အလားသဏၭာန္တူေသာ မခ်စ္ေသာ္လည္း ေအာင့္ကာနမ္းရေသာအခါမ်ားတြင္ ကြၽန္မေပးေလ့ရွိေသာ Like မ်ားကို ရွင္နားလည္မည္မဟုတ္ပါ။ ၾကိမ္ေရမမ်ားလွေသာ ထို like မ်ားကို ကြၽန္မကမူ Diplomatic likes မ်ားဟု ေခၚပါသည္။ ကြၽန္မမွာ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးပညာႏွင့္ ေက်ာင္းၿပီးခဲ့ၿပီး မည္သည့္ႏွစ္တြင္ ေက်ာင္းသားေဟာင္းေတြ႔ဆံုပြဲမ်ားတက္ေရာက္ခဲ့သည္ကို သင့္မွတ္တမ္းထဲတြင္ ရွိၿပီးျဖစ္မည္ထင္ပါသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကြၽန္မေပးေသာ နာမည္ကို အ့ံၾသမည္ မထင္ပါ။

**

Like မ်ားအေၾကာင္း ကို ကိန္းဘရစ္ႏွင့္ စတန္းဖို႔ဒ္ တကၠသိုလ္တို႔မွ သုေတသနတစ္ခုျပဳလုပ္ခဲ့ရာ Facebook သံုးစြဲသူေပါင္း တစ္ေသာင္းခုႏွစ္ေထာင္ကို ေမးျမန္းေလ့လာခဲ့ၾကပါသည္။ ဆိုရွယ္မီဒီယာ၏ အလုပ္လုပ္ပံုကို ထိုသုေတသီမ်ားေတြ႔ရွိရသည္မွာ သင္၏ Like မ်ားက သင္ဘယ္လိုလူစားျဖစ္ေၾကာင္းကို အလြယ္တကူေျပာျပႏုိင္ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ သင္၏ ကြန္ျပဴတာေမာက္စ္ကို ကလစ္တစ္ခ်က္ႏွိပ္ရံု၊ စမတ္ဖုန္း၏ မ်က္ႏွာျပင္ကို လက္ညိႈးကေလးေထာက္ရံုမွ်ျဖင့္ သင္ေပးလိုက္ေသာ Likeမ်ားက သင့္အေၾကာင္းကို အိတ္သြန္ဖာေမွာက္ေျပာျပႏုိင္ၾက၏။

 

ထိုသုေတသနက အရ ကြၽန္မကဲ့သို႔ေသာ သာမန္ သံုးစြဲသူတစ္ေယာက္က ေဖ့စ္ဘြတ္ေပၚတြင္ေပးလိုက္ေသာ Like ဆယ္ခုကို ေလ့လာၿပီးလွ်င္ ကြၽန္မအေၾကာင္းကို ကြၽန္မရံုးကလုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္တစ္ေယာက္ထက္ ပိုသိလာမည္။ ကြၽန္မ၏ Like ၇၀ ကိုေလ့လာၿပီးေသာအခါ ကြၽန္မႏွင့္ တစ္အိမ္တည္းအတူေနသူမ်ားထက္ ကြၽန္မစိတ္ကိုပိုၿပီး ဖတ္တတ္လာမည္။ Like ၁၅၀ မွ်ကိုၾကည့္ၿပီးေသာအခါတြင္ ကြၽန္မစရိုက္ကို ကြၽန္မ၏ မိဘမ်ားႏွင့္ ေမြးခ်င္းမ်ားထက္ ပိုသိလာႏုိင္မည္။ Like အခ်က္ ၃၀၀ အၿပီးတြင္မူ ရွင္သည္ ကြၽန္မခင္ပြန္းထက္ ကြၽန္မအေၾကာင္းကို ပို၍အကြၽမ္း၀င္လာႏုိင္သည္ဟု ဆိုသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ကြၽန္မ၏ တစ္သက္စာ Like မ်ားႏွင့္တကြ ဖုန္းေခၚဆိုမႈမ်ား၊ စာတိုဆက္သြယ္မႈမ်ား၊ ဓါတ္ပံုႏွင့္ ဗီဒီယိုမ်ားကို သိမ္းဆည္းထားခဲ့ေသာ ရွင္တို႔၏ ေဒတာသိုေလွာင္ရံုၾကီးထဲတြင္ ကြၽန္မဘ၀တစ္သက္တာ ဇာတ္ခံုေပၚတြင္ ကျပခဲ့သည့္တေလွ်ာက္ ျပဳခဲ့ေသာ အဆို၊အငို၊အဟဲ၊အရႈိက္၊ အၿပံဳး အရယ္မ်ား၊ ေစတနာႏွင့္ ေ၀ဒနာမ်ား၊ အၾကိဳက္ ႏွင့္ မၾကိဳက္မ်ားကို မွတ္သားခဲ့ၿပီးျဖစ္ရာ ကြၽန္မဘယ္သူျဖစ္ေၾကာင္း ရွင္တို႔သိေအာင္ အထူးပင္ေျပာျပဖို႔လိုမည္မဟုတ္ဟု ယူဆပါသည္။

***

စာေရးရသည့္အေၾကာင္းရင္းကို တိုတိုသာေျပာပါမည္။ ရွင္တို႔ေခတ္တြင္ ေအာင္ျမင္ျခင္းကို ဟပ္ဟပ္ထိုး လိုက္ၾကသူတို႔သည္ အခ်ိဳ႕ကိစၥမ်ားအတြက္ အခ်ိန္ရွားလွသည္ ဟု တြင္တြင္ေျပာေနၾကၿပီး အခ်ိဳ႕ကိစၥမ်ားတြင္ အခ်ိန္မ်ားကို အေတာမသတ္ေအာင္ျဖဳန္းတီးေနၾကသည္ မဟုတ္ပါလား။ ယခုစာတြင္ ရွင္တို႔၏ ဆိုရွယ္မီဒီယာကို သံုးစြဲသူသက္တမ္းတေလွ်ာက္ ကြၽန္မတြင္ က်န္ရစ္ခဲ့ေသာ အက်ိဳးအျပစ္မ်ားကို ေျပာျပလိုသည္ကို ရွင္တို႔၏ အခ်ိန္ကိုျဖဳန္းသည္ဟု မမွတ္ေစလိုပါ။ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ ခန္႔သံုးစြဲခဲ့သူတစ္ဦးအေနျဖင့္ ေက်းဇူးတင္ေၾကာင္းအထူးေျပာရန္လိုမည္မထင္ေပ။ အခ်ိဳ႕ကမူ ကြၽန္မ၏ ေက်းဇူးတင္လိုေသာ စိတ္ကို မ်ားစြာ ဟားတိုက္ေပလိမ့္မည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ရွင္တို႔ သံုးစြဲသူမ်ားကို မည္မွ်အထိလွည့္စားခဲ့ေၾကာင္း သိသူအမ်ားပင္ရွိၾကေပသည္။

 

ကြၽန္မတို႔ငယ္ငယ္ ဆိုရွယ္မီဒီယာမ်ားေပၚကာစတြင္ ရွင္တို႔ကို အသံုးျပဳရသည္မွာ ေငြေပးရန္မလိုေသာ ၀န္ေဆာင္မႈ၊ အင္တာနက္ေပၚတြင္ အလကားရသည့္ ၀န္ေဆာင္မႈ ဟု ထင္ခဲ့ၾကဘူးသည္။ မလည္မ၀ယ္ အူလည္ ခ်ာလည္ အရြယ္မ်ားေပ။ သို႔ရာတြင္ ရွင္တို႔သည္ ကြၽန္မတို႔ကို ဘာမွ အလကားမေပးေၾကာင္းတျဖည္းျဖည္းႏွင့္ အကင္းပါးပါးျဖင့္ သိလာခဲ့သည္။ ကြၽန္မတို႔၏ အခ်က္အလက္မ်ားကို ရွင့္ထံသို႔ အလကားေပးျခင္းအားျဖင့္ ရွင္တို႔၏ ၀န္ေဆာင္မႈကို သံုးစြဲႏုိင္ျခင္းျဖစ္ရာ ေငြေၾကးမေပၚခင္ေခတ္က သံုးခဲ့ေသာ ကုန္ကို ကုန္ျဖင့္ ဖလွယ္ေသာစနစ္ (ဘာတာစနစ္) တစ္မ်ိဳးသာျဖစ္သည္။

 

သို႔ရာတြင္ ေမးစရာမွာ မည္သူ၏ ကုန္က ပို၍ နစ္နာခဲ့သနည္း။ ယခုအခါ ႏွစ္ဆယ့္တစ္ရာစု၏ သမိုင္းသုေတသီတို႔ သိခ်င္ၾကေသာထိပ္သီး ေမးခြန္းျဖစ္ေနေပၿပီ။ မေက်နပ္ရင္ က်ဳပ္တို႔ဘာလုပ္တယ္ဆိုတာ ရိပ္မိတဲ့အရြယ္ ခပ္ငယ္ငယ္ကတည္းက မသံုးဘဲရပ္လိုက္ေပါ့ဗ်ာဟု ျပန္ေျပာလိုက္မည္ဆိုပါစို႔။ ကြၽန္မတြင္အတံု႔အျပန္ ျငင္းခံု ေ၀ဖန္ႏုိင္သည့္အားအင္မ်ားမရွိေတာ့ပါ။

****

ဆိုရွယ္မီဒီယာ Scroll button အားျဖင့္ ေန႔စဥ္ႏွစ္ေပါင္းေလးဆယ္ မွ် သတင္းစာမ်က္ႏွာမ်ားေနာက္ လိုက္ခဲ့ရာ ေန႔စဥ္ရရွိသည့္ မသိလိုက္မသိဘာသာ အသက္၀၀မရႈသည့္ ဒဏ္ရာဒဏ္ခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ကြၽန္မ၏ ႏွလံုးသည္ ေရာဂါျဖင့္ ပင္ပန္းလြယ္လွ်က္ တရားမွတ္ရန္ပင္ခက္ပါသည္။ ႏွစ္ေထာင္ျပည့္ႏွစ္ေနာက္ပိုင္း အင္တာနက္ထြန္းကားေသာေခတ္တြင္လူျဖစ္သည့္အားေလ်ာ္စြာ ကုလားထိုင္စြဲေသာမ်ိဳးဆက္၊ စမတ္ဖုန္းကိုမ်က္ႏွာႏွင့္မခြာေသာမ်ိဳးဆက္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ခါးရိုး၊ေက်ာရိုးႏွင့္ လည္ကုတ္ရိုးတို႔တြင္ က်ီးေပါင္းမ်ားျဖင့္ အျပည့္ျဖစ္သည္။ အဆိုးဆံုးမွာ ခါးမသန္ေတာ့ျခင္းပင္ျဖစ္သည္။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ခ်ိန္တြင္ မမွန္ ပ်က္ကြက္ခဲ့ေသာ အက်ိဳးမ်ားေပ။ ေလ့က်င့္ခန္းလုပ္ခ်ိန္မ်ားကို အတင္းအဖ်င္းမ်ား၊ သီခ်င္းမ်ား၊ေၾကာ္ျငာမ်ားႏွင့္ ကြၽန္မျဖဳန္းတီးခဲ့ေပသည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္မူ ထို အေၾကာင္းတရားမ်ား၏ အက်ိဳးကို စုခံၾကရမည့္ အခ်ိန္သို႔ေရာက္လာၿပီျဖစ္သည္။ ဘယ္သူမျပဳမိမိမႈေပ။ ေနာင္တတို႔ရေသာအခါ အခ်ိန္မွာ အလြန္ရွားခဲ့ၿပီ။ ကုန္ဆံုးသြားေသာ မိနစ္၊နာရီ၊ေန႔ရက္ႏွင့္ ႏွစ္မ်ားတြင္ သတိမကပ္ခဲ့သမွ် ဦးေႏွာက္သည္ သံုးမိနစ္ပင္ ကြန္ပ်ဴတာ စာမ်က္ႏွာကို မၾကည့္ဘဲ မကုန္လြန္ခဲ့ေသာေၾကာင့္ ယခုအခ်ိန္တြင္ တရားထိုင္ျခင္းသည္ပင္ ခက္ခဲလွစြာ၏။

*****

ကြၽန္မသည္ငယ္စဥ္က သတင္းအယ္ဒီတာ တစ္ဦးျဖစ္သည့္အေလ်ာက္အင္တာနက္လိႈင္းစီးျခင္းကို တစ္ေန႔လွ်င္ နာရီေပါင္းမ်ားစြာ အသံုးခ်ခဲ့ရသျဖင့္ Information Literacy သတင္းအခ်က္အလက္ကို ခြဲျခားစိပ္ျဖာႏုိင္စြမ္းတြင္ မညံ့လွရာ ရွင္တို႔ ဆိုရွယ္မီဒီယာအေနျဖင့္ ကြၽန္မတို႔ကဲ့သို႔ေသာ သံုးစြဲသူမ်ား၏ ေဒတာမ်ားေရာင္းစားေနသည္ကို ေစာစီးစြာပင္ ရိပ္မိခဲ့ပါသည္။

 

သို႔ရာတြင္ ဆိုရွယ္မီဒီယာႏွင့္ အဆက္ျဖတ္ျခင္းမွာ ကၽြန္မအတြက္ ၾကာေလ ေ၀းေလ လိုက္ေလေျပးေလ ဆိုေသာ စကားႏွယ္ပင္။ သံုးစြဲမႈ အခ်ိန္ၾကာလာေလေလ ပစ္ပယ္ရန္ခက္ခဲေလေလျဖစ္သည္။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာၾကာလာသည္ႏွင့္အမွ် မိတ္ေဆြမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ မွတ္ဥာဏ္မ်ား Facebook စာမ်က္ႏွာေပၚတြင္ တိုး၍တိုး၍လာသည္။ ကြၽန္မကရပ္ပစ္ခ်င္သည့္တိုင္ေအာင္ အလုပ္ႏွင့္ပတ္သက္ေနေသာအခ်က္အလက္မ်ား၊ မိတ္ေဆြႏွင့္ မိသားစု၀င္မ်ားႏွင့္ ခ်ိတ္ဆက္ေနေသာသံေယာဇဥ္မ်ားျဖင့္ ကာမဘံုသား ဆံုလည္ႏြားႏွယ္ တ၀ဲလည္လည္ပင္ျဖစ္ခဲ့သည္။

 

ကြၽန္မ၏ ေဒတာမ်ားကို ေရာင္းစားေနသည္ဟု ေျပာလွ်င္ အတိအက်မမွန္ေပ။ အမွန္စင္စစ္ ကြၽန္မကိုယ္တိုင္က ရွင္၏ ေစ်းဗန္းထဲမွ ေရာင္းကုန္တစ္ခု ျဖစ္လာေနျခင္းျဖစ္သည္။ ရွင္သည္ ကြၽန္မကို ေၾကာ္ျငာရွင္မ်ား ခ်ဥ္းကပ္နိုင္ရန္အခြင့္ေပးျခင္းအားျဖင့္ ကြၽန္မထံေရာက္ေသာလမ္းကို ေရာင္းစားေနသည္မဟုတ္ပါလား။ ရွင္းရွင္းဆိုရေသာ္ ကြၽန္မသည္ ရွင္၏ကမၻာထဲတြင္ ေနထိုင္ရသည့္အတြက္ ရွင္တို႔ေကာက္ေသာအခြန္ကို ေပးေနရျခင္းမဟုတ္ပါလား။

******

ရွင္တို႔၏ Algorithm (ကြန္ပ်ဴတာစနစ္အားျဖင့္ ျဖစ္တန္ေျခကို တြက္ခ်က္ျခင္း) မွာ ေၾကာက္စရာေကာင္းေအာင္ပင္ ကြၽန္မအေၾကာင္းကို ေဖာ္ႏိုင္ပါသည္။

တစ္ခါက ကြၽန္မသည္ ကြၽန္မတို႔ အိမ္ေထာင္ဦးက ပစၥည္းကေလးျဖစ္ေသာ ေရဒီယိုပါဖြင့္ႏိုင္သည့္ ဒစ္ဂ်စ္တယ္ နာရီကေလးေပၚ မေတာ္တဆေရမ်ားဖိတ္မိသျဖင့္ ၀ါယာၾကိဳးငယ္မ်ားေလာင္သြားသည္ထင့္။ နာရီကိုျပေသာဂဏန္းမ်ား အလင္းေရာင္ ပ်က္ သြားသျဖင့္ ဂဏန္းမ်ားမွာ အမွန္ကိုမေပၚႏိုင္ေတာ့။ ခင္ပြန္းသည္ႏွစ္သက္ေသာ ေရဒီယိုလိုင္းမ်ားကို နားေထာင္ေနက်ျဖစ္သည့္အျပင္ ဂဏန္းကေလးမ်ားအျပည့္မေပၚလွ်င္ ၾကည့္မေကာင္းေတာ့သျဖင့္ တစ္ပံုစံတည္းတူသည္ကို အစားျပန္၀ယ္ေပးႏုိင္ရန္ ထိုပစၥည္း၏ မူရင္း၀က္ဘ္ဆိုက္တြင္ေစ်းႏႈန္းကိုစံုစမ္း၏။ ကြၽန္မထင္ပါသည္။ ေနာက္ထပ္တစ္ပတ္လံုးလံုး ထိုေရဒီယိုကေလးသည္ ကြၽန္မ၏ Facebook စာမ်က္ႏွာေပၚ ေၾကာ္ျငာေနရာမွ မဆင္းေတာ့ပါ။

ဤနည္းျဖင့္ပင္ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းမ်ားႏွင့္ရွင္တို႔သည္ ေ၀စားမွ်စား ၾကီးပြားေရးလမ္းမ်ားပြင့္ေနၾကသည္ မဟုတ္ပါလား။ တစ္ဘက္တြင္ေစ်း၀ယ္သူအတြက္ လြယ္ကူအဆင္ေျပေစရန္ဟု ဆိုေသာ္လည္း တစ္ဘက္တြင္ ကြၽန္မ၏ အခ်ိန္၊ ကြၽန္မ၏ အာရံု၀င္စားမႈကို ျပန္လည္ ေပးဆပ္ရမႈတို႔မွာ အကုန္အက်မ်ားလွေပသည္။ မည္သို႔ပင္ျဖစ္ေစ ကြၽန္မ စြဲလမ္းခဲ့ပါသည္။

 

ရွင္တို႔သည္ လူတိုင္းကို ထိုသို႔စြဲလမ္းေအာင္ လူ႔စိတ္သေဘာသဘာ၀အားနည္းခ်က္မ်ားကို အျမတ္ထုတ္ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိႏွင့္ပင္ အျမတ္အစြန္းကိုသာ ဦးစားေပးသည့္ ဒီဇိုင္းေရးဆြဲခဲ့ေၾကာင္း၊ လူတို႔ကို ဘိန္းစြဲသလိုစြဲသည့္စိတ္ကို ႏိႈးဆြႏုိင္ေအာင္ နည္းပညာကို အညွာအတာမရွိ အသံုးခ်ေၾကာင္း ေျပာခဲ့ၾကသူတို႔လည္း ေပၚလာခဲ့ၾကသည္။ အျခားလူမ်ားမဟုတ္။ ရွင္တို႔ကုမၸဏီကိုတည္ေထာင္ခဲ့ၾကသူမ်ားထဲတြင္ အပါအ၀င္ျဖစ္ေသာ ကုမၸဏီ၏ သံုးစြဲသူတိုးပြားေရးဌာန ဒုဥကၠဌေဟာင္း ခ်မက္ ပါလီဟပီတီယ ႏွင့္ ယခင္ Facebook ဥကၠေဟာင္း ဘီလ်ံနာ ေရွာင္းပါကာတို႔က ေျပာခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အေလးအနက္ ထားရမည့္ စကားမ်ားဟု ကြၽန္မထင္ခဲ့ပါသည္။

*******

ရွင္တို႔၏ ကုမၸဏီပိုင္ရွင္မွာ သူ၏ စာမ်က္ႏွာကို သူကိုယ္တိုင္ မသံုး၊ လူ ၁၂ ေယာက္မွ် သူ႔ကိုယ္စားသံုးေပးရန္ ဌားထားသည္ဟူေသာ သတင္းမ်ားထြက္လာခ်ိန္တြင္ ကြၽန္မမွာ သူ႔လိုပင္ သက္လတ္ပိုင္းအရြယ္သို႔ေရာက္လာေပၿပီ။ သူ႔ေလာက္ကား စမတ္မက်ခဲ့ပါ။ ေရြးခ်ယ္စရာရွိလွ်က္ႏွင့္ပင္ စြဲလမ္းေနခဲ့ျခင္းသည္ ကြၽန္မ၏ အျပစ္မွ်သာဟု ထင္လာေသာအရြယ္သို႔ကား ေရာက္ခဲ့ၿပီ။ Cambridge Analytica သို႔ လူသန္းေပါင္း ၉၀ နီးပါး၏ ေဒတာမ်ားကို ရွင္တို႔ ေရာင္းစားခဲ့ျခင္းက အေမရိကန္ေရြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္အေပၚတြင္ ဆိုးက်ိဳးမ်ားသက္ေရာက္မႈရွိခဲ့သည္ဟု ၾကားစဥ္က ကြၽန္မ၏ ဥာဏ္ရွိေသာမိတ္ေဆြမ်ားစြာမွာ ရွင္တို႔ကို ေက်ာခိုင္းသြားခဲ့ၾကပါသည္။ သန္း ၉၀ နီးပါးဆိုေသာ လူသည္ ျမန္မာႏုိင္ငံလူဦးေရ၏ ႏွစ္ဆနီးပါးျဖစ္လုနီးၿပီမဟုတ္ပါလား။

 

အကယ္၍သာ ရွင္တို႔သာ ၾကင္နာခဲ့ပါမူ ၊အျမတ္ကိုဦးစားမေပးခဲ့ပါမူ ယခုအခ်ိန္တြင္ အေမရိကန္မ်ားစြာတို႔၏ ကမၻာကို မ်က္ႏွာပူရျခင္း၊ မ်က္ႏွာပ်က္ရျခင္းမ်ားကို ကယ္ဆယ္ႏုိင္ေပမည္။ ယခုအခါ ရွင္တို႔ေၾကာင့္သာ ကြၽန္မတို႔မွာ လူပ်က္သမၼတေၾကာင့္ ရယ္ရမလိုလို ငိုရမလိုလိုေန႔မ်ားရရွိခဲ့ၾကေပသည္။ ဤကာလအတြင္း သမၼတထရမ့္၏ က်န္သက္တမ္းကာလအတြင္းကမၻာေပၚတြင္ ျပန္ျပင္ရန္မလြယ္ေသာ အက်ိဳးဆက္မ်ားစြာ က်န္ရစ္ခဲ့လွ်င္ Cambridge Analytica ကို မဲဆႏၵရွင္တို႔၏ အခ်က္အလက္မ်ားကိုေရာင္းစားခဲ့ေသာ ရွင္တို႔လက္ခ်က္ကင္းမည္မဟုတ္ဟု ကမၻာသည္ မွတ္တမ္းအေသအခ်ာတင္ေတာ့မည္။

********

ကြၽန္မကား ဆိုရွယ္မီဒီယာမ်ားအားထြက္ခြာကုန္ၾကေသာ သူမ်ားကို မ်ားစြာအားက်ပါ၏။ သို႔ေသာ္ ဟိုဘက္ရပ္ကြက္ အင္စတာဂရမ္မွာ ပို၍လံုၿခံဳသလိုလိုရွိေသာ္လည္း ပိုင္ရွင္မွာ ရွင္တို႔သာျဖစ္ေနရာ အိမ္ေျပာင္းျခင္းေၾကာင့္ အခ်ိန္ပိုကုန္ရန္သာရွိသည္ဟုေတြးမိသည္။ ကြၽန္မသည္ တစ္တက္စားလည္းၾကက္သြန္ ႏွစ္တက္စားလည္း ၾကက္သြန္ ဟူ၍ မထူးဇာတ္ခင္းကာ ဤဆိုရွယ္ ဒြန္နယာၾကီးတြင္ ေသာင္တင္က်န္ေနခဲ့ရျခင္းကို ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ ေက်နပ္လွသည္ေတာ့မဟုတ္ေခ်။ ကြၽန္မမွာ ရံဖန္ရံခါ Deactivated လုပ္ကာ လူတကာလမ္းသလားေသာ ပြဲေစ်းတန္းႏွင့္တူလွစြာေသာ Facebook ေပၚမွ ထြက္ေျပးတတ္ေသာ္လည္း ျပန္ျပန္ေရာက္လာတတ္သည္။ ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္း အၿပီးႏႈတ္ဆက္ရန္ မျဖစ္ႏုိင္ခဲ့ေပ။ ယာယီထြက္ေျပးျခင္းကိုမူ ကြၽန္မက Detoxification ဟုေခၚပါသည္။ ဆိုရွယ္မီဒီယာ ဥပုသ္ေစာင့္သည္ဟု ဆိုၾကပါစို႔။

*********

မူးယစ္ေဆးစြဲသူမ်ားကဲ့သို႔ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာျပႆနာ တစ္ခုအျဖစ္သို႔ေရာက္ေအာင္ ရွင္တို႔ကို မစြဲလန္းခဲ့ေသာ္လည္း စိတ္ပညာဆရာတို႔၏ အလိုအရ ဆိုရွယ္မီဒီယာသည္ လူတို႔၏ေအာက္ပါ စရိုက္မ်ားကို နာနာေလ့လာလွ်က္ စြဲလန္းေအာင္ျပဳစားထားသည္ဟု ဆိုၾကသည္။ အဆိုးခ်ည္းမဟုတ္ အေကာင္းမ်ားလည္း ရွိပါသည္။ သို႔ေသာ္သူကေပးေသာ အက်ိဳးမွာ လႊင့္ပစ္ရမွာလည္း အဆီနဲ႔ တ၀င္း၀င္း၊ စားေတာ့လည္း သဲတရွပ္ရွပ္ ၀က္သားတံုးႏွင့္ မကြာလွေပ။ အဘယ့္ေၾကာင့္ သဲရွပ္ေသာ္လည္း စားခ်င္ေနၿမဲ ျဖစ္ကာသဲမ်ားကို မ်ိဳခ်ေန ရသည္ကို နည္းပညာဆိုင္ရာစြဲလမ္းမႈမ်ားကို ကုေသာ စိတ္ပညာဆရာ ေဒါက္တာဘရန္႔ကြန္းရက္ဒ္က ဤသို႔ဆိုပါသည္။

(၁) သံုးစြဲသူတို႔အေနျဖင့္ မိတ္ေဆြမ်ား၏ သာေၾကာင္းမာေၾကာင္းကို သိရန္၊ လူခ်င္းအဆက္မျပတ္ဘဲ ျမင္ေတြ႕ေနၾကရန္ ေနရာတစ္ခုသို႔ မ်ားစြာအင္အားစိုက္ထုတ္စရာမလိုဘဲ ေရာက္ရွိေနႏိုင္သည္။

(၂) သတင္းအခ်က္အလက္ရလွ်င္ လူ႔သေဘာက ေ၀လိုမွ်လိုသည္။

(၃) သတင္းအခ်က္အလက္ ၾကိဳက္တတ္သူ အခ်က္အလက္ေနာက္ လိုက္တတ္သူတို႔အတြက္ ဟင္းေလးအိုးျဖစ္ေနတတ္သည္။ သို႔ေသာ သဲတရွပ္ရွပ္ဟင္းအိုးျဖစ္ေၾကာင္း ဆိုခဲ့ၿပီးပါၿပီ။

(၄) လူတို႔သည္ အတင္းအဖ်င္းကိုၾကိဳက္တတ္သည္။

(၅) မိမိကိုယ္တိုင္ကို ဆိုရွယ္ မီဒီယာေပၚတြင္ ဇာတ္လိုက္မ်ားအျဖစ္ တည္ေဆာက္ရန္ ၾကိဳးစားလိုၾကသည္။

(၆) ဘ၀အမွတ္တရမ်ားကိုသိမ္းထားလိုၾကသည္။ သူတပါး၏ အမွတ္တရမ်ားကို ေခ်ာင္းၾကည့္လိုၾကသည္။

(၇) လူ႔သဘာ၀အရ မိမိခံစားခ်က္မ်ားကို ေဖာ္ျပျခင္းအားျဖင့္ ရင္ဖြင့္လိုၾကသည္။ နားလည္မႈကိုေတာင္းခံလိုၾကသည္။

(၈) မိသားစုမ်ားႏွင့္ ေ၀းေ၀းနီးနီး အတူရွိေနသလို ဘယ္သူက ဘယ္သြားၿပီး ဘာလုပ္သည္ကို သိေနႏုိင္သည္။

(၉) ပ်င္းလွ်င္၊ စိတ္ဓါတ္က်လွ်င္၊ စိတ္ညစ္လွ်င္ ေလွ်ာက္သြားစရာေနရာတစ္ခုျဖစ္သည္။

(၁၀) သက္၀င္လႈပ္ရွားေနေသာ ကမၻာၾကီး၏ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခုအျဖစ္ မိမိမွာ ၀င္ပါႏိုင္သည္။ ( YBS ကိစၥလည္းပါ၊ အကယ္ဒမီကိစၥမွာလည္း အာႏုိင္သည္။)

(၁၁) တစ္ေယာက္တည္း မေနတတ္ေသာလူ႔သေဘာအရ လူအခ်င္းခ်င္းထိေတြ႕ေနရျခင္းကို ႏွစ္သက္သည္။ အထီးက်န္ေနျခင္းထက္စာလွ်င္ အနည္းဆံုးရန္ျဖစ္ျငင္းခံုေနရျခင္းကိုပင္ မသိစိတ္ကၾကိဳက္ေနႏုိင္သည္။

(၁၂) သူ႔ကိုေတာ့ ငါမေခၚမေျပာခ်င္ေသး၊သို႔ေပသည့္ သူ႔အေၾကာင္းေတာ့ သိခ်င္ေသးသည္ ဆိုေသာ ဇာတ္လမ္းမ်ားအတြက္ Facebook မွာ အသံုး၀င္လွသည္။

(၁၃) သူတပါး၏ ဂရုစိုက္မႈကိုရျခင္း၊ အသိအမွတ္ျပဳခံရျခင္း၊ ခ်စ္ခင္မႈကိုရျခင္း၊ စန္းပြင့္ျခင္းအစရွိသည္တို႔ကို လူ႔သေဘာကၾကိဳက္တတ္ျခင္းရွိသည္။

(၁၄) Facebook ၾကီးထဲဒီေန႔ မ၀င္ရင္ အျပင္မွာ ဘာေတြျဖစ္သလဲသိရေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူးဟု ထင္ေနျခင္း၊ သြားဦးမွပဲဟု ေစ့ေဆာ္မႈကၾကီးမားျခင္းရွိသည္။

(၁၅) ခင္မင္မႈကို အေရအတြက္မ်ားျဖင့္ တိုင္းတာႏုိင္သည္။ ( Friends မည္မွ်၊ ၊ Like မည္မွ်၊ အသည္းမည္မွ်၊ ဟဟမည္မွ်၊ ဟဟေတာင္ တစ္၀က္ပဲရမယ္ဟူေသာ မွတ္ခ်က္မည္မွ်)

(၁၆) Facebook ၾကည့္ေနတာပဲ၊သတင္းေတြသိေအာင္လို႔ပါ၊ အခ်ိန္ျဖဳန္းေနတာမဟုတ္ဘူး ဟု ေျဖသိမ့္ေနတတ္ၾကသည္။ (အမွန္က သတင္းတစ္ခုတည္းကိုလူေပါင္းမ်ားစြာက ထပ္ေက်ာ့ေနသျဖင့္ ကုန္ရေသာအခ်ိန္က ရုပ္သံ သတင္းကိုၾကည့္ခ်ိန္ထက္မ်ားစြာပိုကုန္သည္။)

(၁၇) ဂိမ္းကစားျခင္းမွာ စြဲလမ္းတတ္ရာ Facebook ၏ Function မ်ားက ကစားစရာ ဂိမ္း ႏွင့္ လူမႈေရးတံု႕ျပန္ဆက္ဆံေရးနည္းလမ္းမ်ား ( tools )မ်ားကို ေရာေမႊေပါင္းစပ္ထားျခင္းေၾကာင့္ လူၾကီးမ်ားပင္ ဂိမ္းေဆာ့ရသလို စြဲေနတတ္သည္။(ဥပမာ- GIF မ်ားကို လိုသလို ေဘလ္ကုန္ခံ၍ရွာေဖြႏုိင္ျခင္း )

(၁၈) ဂုဏ္တုဂုဏ္ၿပိဳင္ ေနရာတစ္ခုျဖစ္ေနသည္။(အိမ္ၾကြားျခင္း၊ရံုးၾကြားျခင္း၊ သားသားမီးမီးၾကြားျခင္း၊ ေခြးၾကြားျခင္း၊ အိမ္ေထာင္ဖက္ကိုၾကြားျခင္း၊ ဆိုဖက္ဆက္တီကိုၾကြားျခင္း၊ မခို႔တရို႕ၾကြားျခင္း၊ ေျဗာင္အတင္း ငါ့ကိုၾကည့္ဟု ၾကြားျခင္း၊ ေဒါသျဖင့္ၾကြားျခင္း၊ ၿပံဳးၿပံဳးကေလးၾကြားျခင္း၊ ညည္းၾကြားကေလး ၾကြားျခင္း)

(၁၉) သူမ်ားေတြ ငါ့အေၾကာင္း ဘာမ်ားေျပာေနဦးမလဲ ဆိုတာကိုသိခ်င္ျခင္း၊ ငါ့အေၾကာင္းကိုငါနဲ႔ သက္ဆိုင္သူေတြ ဘာမ်ားေျပာဆိုေရးသားေနၾကမလဲဟူေသာ မလံုမၿခံဳ စိတ္ျဖင့္ Facebook မွ မခြာႏုိင္ျခင္းတို႔ေတြ႔ရသည္။

(၂၀) အျပင္ကမၻာတြင္ အထီးက်န္သူျဖစ္ေနျခင္း၊ Facebook သံုးျခင္းအားျဖင့္ အေဖာ္ရွိသားပဲဟူေသာ ခံစားခ်က္ကိုရသည္။

ထိုသို႔ လူတို႔၏ စြဲလမ္းစိတ္မ်ားကို ႏိႈးဆြတတ္ေသာလက္နက္တစ္ခု ျဖစ္ေနေစကာမူ ကြၽန္မမွာ အသက္ ၆၀ အထိသံုးစြဲခဲ့သည္ျဖစ္ရာ ထိုထိုေသာ အခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ကြၽန္မ၏ ျပန္မရႏုိင္ေသာ လူငယ္၊ လူလတ္ဘ၀မွ အခ်ိန္မ်ား၊ ကြၽန္မ၏ က်န္းမာေရးႏွင့္ ဘ၀ကူးခ်ိန္အတြက္ ျပင္ဆင္ရန္ မ်ားစြာ အားနည္းျခင္းတို႔ကို ေတြးမိေသာအခါ ေနာင္တရမဆံုးပါ။ေႏွာင္းလူတို႔သည္ ကြၽန္မ၏ ဤ၀န္ခံခ်က္မ်ားကို ဖတ္မိေသာ္ ဆင္ျခင္ႏိုင္ၾကေပလိမ့္မည္။

 

ကြၽန္မမွာ ယခုအခါ ရွင္တို႔ကို အၿပီးသတ္ခြဲခြာႏုိင္ခဲ့ၿပီျဖစ္ေသာေၾကာင့္ ႏွလံုးစိတ္၀မ္းမ်ားလည္း ယခင္ထက္ပိုမိုခ်မ္းေျမ့လွ်က္ရွိပါသည္။ တစ္ခုေသာေနာင္တကား ဘာ့ေၾကာင့္ သည့္ထက္ေစာေစာမျဖတ္ႏိုင္ပါလိမ့္ဟူေသာ စိတ္ဆင္းရဲျခင္းျဖစ္သည္။

 

Facebook က ကြၽန္မကို ဆယ့္ငါးမိနစ္စာေက်ာ္ၾကားမႈမ်ား Fifteen minute-fame ရံဖန္ရံခါေပးျခင္းကို မ်ားစြာတက္မက္လွ်က္ ဆိုရွယ္မီဒီယာ၏ ဆိုးက်ိဳးမ်ားကို လ်စ္လ်ဴရႈခဲ့သည္။ ကြၽန္မတို႔မ်ိဳးဆက္သည္ ေမာင္ပိုေနၿမဲ က်ားေနၿမဲ ဘာသိဘာသာ ေနတတ္ၾကလြန္းသျဖင့္ Cambridge Analytica အေရးအခင္းအၿပီးႏွစ္ ၂၀ ခန္႔အၾကာတြင္ ကမၻာေပၚ၌ အရည္အေသြးျပည့္ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံဟူ၍ပင္မက်န္ေတာ့သေလာက္ပင္ဟု တေလာက သတင္းစာတစ္ေစာင္ကေရးသည္။

**********

သတင္းအခ်က္အလက္္အမွားအယြင္းမ်ား၊ သံုးစြဲသူအတုမ်ား မိုးဦးက်ယင္ေကာင္လို (မိႈလိုဟုမေျပာ၊ ေတာေျပာင္ေသာေၾကာင့္ မိႈမွာမေပါေတာ့) ေပါေနေသာ ဤကမၻာအတုအေယာင္ေပၚတြင္ ေငြအင္အားၾကီးလွ်င္ၾကီးသေလာက္ ေၾကာ္ျငာ၀ယ္ကာ၊ စာမ်က္ႏွာေထာင္ကာ၊ Like ခ်ဴကာ ႏုိင္ငံေရးတြင္ ၀င္စြက္ ႏိုင္သည္ကို သိလွ်က္ႏွင့္ မ်က္စိမိွတ္ကာ ဆက္သံုးေနခဲ့ေသာ ကြၽန္မတို႔မ်ိဳးဆက္မ်ားတြင္ တာ၀န္ကင္းပါ၏ေလာ။

 

ဒီမိုကေရစီကိုအေႏွာင့္အယွက္ေပးသူတို႔ အားၾကီးလာႏုိင္သည့္ျဖစ္တန္ေျခကို သိလွ်က္ႏွင့္ ႏႈတ္ဆိတ္ကာ အတင္းအဖ်င္းကိုသိခ်င္ရံု၊ ၾကြားစရာေနရာရရံု ေနထိုင္ခဲ့ၾကေသာ ကြၽန္မတို႔သည္ ေနာက္ဆံုးတစ္ေန႔ရင္ဆိုင္ရမည့္ အဆံုးသတ္ ကိုေတြးထားၿပီးပါၿ႔ပီေလာ။ရွင္တို႔အေနျဖင့္ ဤစာဆံုးခ်ိန္တြင္ ကြၽန္မအေၾကာင္းကို ကြၽန္မထက္ပင္ ပိုသိေနေအာင္ ေမႊေႏွာက္ခဲ့ၾကၿပီးျဖစ္မည္ထင္ပါသည္။ ကြၽန္မကဲ့သို႔ လူေပါင္းဘီလီယံ၏ အေၾကာင္းျခင္းရာမ်ားစြာကိုလည္းရွင္တို႔ သိလိုခဲ့ၾကပါသည္။ သို႔ေသာ္ ရွင္တို႔ မသိခ်င္ခဲ့သည္မွာ ရွင္တို႔ ကၽြန္မတို႔အားလံုး ခ်န္ရစ္ခဲ့မည့္ ကမၻာ အေၾကာင္းကို ျဖစ္ပါသည္။ သို႔မဟုတ္ အဆံုးသတ္ကိုခန္႔မွန္းႏိုင္ၿပီးျဖစ္ပါလွ်က္ကယ္ႏွင့္ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ၿပီး ခရီးဆက္ေနၾကသည္လား။ ကြၽန္မသည္ ဤစာကို ကြၽန္မႏွစ္သက္ေသာ ေနမ်ိဳး၏ ကဗ်ာပါ စာပုိဒ္အနည္းငယ္ျဖင့္ အဆံုးသတ္လိုပါသည္။

ကြၽန္ေတာ္ဟာ အသက္၆၀ ျပည့္ရင္ ဒီလိုေနထိုင္မယ္
ဘီယာဆိုင္ထဲမွာ ညေနခင္းေတြကိုကုန္လြန္ေစၿပီး
လူငယ္ေတြကို ကိုယ္တိုင္ပါ၀င္ကျပခြင့္မၾကံဳလိုက္တဲ့ ျပဇာတ္တစ္ပုဒ္လို ထိုင္ၾကည့္ေနမယ္။
ကြၽန္ေတာ္ဟာ အသက္ ၆၀ ျပည့္ရင္
ဒီလိုစာအုပ္ေတြဖတ္မယ္
သူတို႔ဟာ ေတာင္ထိပ္ကိုခက္ခဲပင္ပန္းစြာတက္ခဲ့ၾကတယ္။
ဒါေပမယ့္ ေတာင္ထိပ္မွာ ဘာမွ်မရွိ
သူတို႔ဟာ သူတို႔ အမည္နာမေတြကို
ေက်ာက္တံုးေတြေပၚမွာ ထြင္းထုထားရစ္ခဲ့ၾကေလရဲ႕ဆိုတဲ့ စာအုပ္မ်ိဳး။

******************

ဆိုရွယ္မီဒီယာေပၚမွ ေက်ာ္ၾကားမႈဆိုသည္မွာ ေတာင္ထိပ္ဆံုးေရာက္ၿပီး ဘာမွမေတြ႕ရသျဖင့္ ျပန္ဆင္းလာရ ေသာ အျဖစ္မ်ိဳးပင္ဟု ေျပာခဲ့သူ သန္းေပါင္းမည္မွ်ရွိမည္နည္းဟု ဆံပင္ျဖဴမ်ားသာ က်န္ေသာ ကြၽန္မေတြးမိပါသည္။ ယခုအခ်ိန္တြင္ ကၽြန္မသည္ ဘီယာဆိုင္ထဲကလူကဲ့သို႔ ဆိုရွယ္မီဒီယာေလာကကို ကိုယ္ကိုယ္တိုင္ ကခြင့္မရေတာ့ေသာ ဇာတ္ထုတ္တစ္ခုလို ခ်န္ထားခဲ့ၿပီ။ တကယ့္ေလာကကို ေန၀င္ခ်ိန္တြင္ ထိုင္ၾကည့္ေနမိသည္။ ကမၻာၾကီး တြင္ ဒီမိုကေရစီ ကို မည္သည့္ေနရာမ်ားတြင္ ေတြ႕ႏိုင္ပါေသးသနည္း။


သင့္အေၾကာင္း သင့္လုုပ္ငနး္ ေၾကာ္ျငာ သည္ေနရာမွာ ေၾကာ္ျငာႏိုုင္ပါျပီ

Related posts

Tags: ,

အလားတူ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ စာမ်ား၊ ေဆာင္းပါးမ်ား ...:ရသေဆာင္းပါးစုံ, အေတြးအျမင္, ေခတ္ျပိဳင္အေတြ႔အၾကဳံ

Comments are closed.

ေၾကာ္ျငာ … ေၾကာ္ျငာ …

စာအုပ္ျမင္ ခ်စ္ခင္ပါေစ

မိုုးမခမွာ ေၾကာ္ျငာပါ

Help MoeMaKa

မိုုးမခ Kindel Store

မိုုးမခ Kindel Store

MoeMaKa Online Store

MoeMaKa Online Store

Colorful People Memorial Place

Twitter: moemaka


%d bloggers like this:

ေၾကာ္ျငာရန္ …

မိုုးမခနဲ႔ ပတ္သက္သမွ်

ေဒၚခင္မ်ဴိးခ်စ္၏ သတင္းစာေလာက ထြက္ပါျပီ

By

ေဒၚခင္မ်ဴိးခ်စ္၏ သတင္းစာေလာက ထြက္ပါျပီ (မိုးမခ) ၾသဂုတ္ ၂၄၊ ၂၀၁၈ စာေရးဆရာမၾကီး ေဒၚခင္မ်ဴိးခ်စ္...

Read more »

ဂီတအႏုပညာရွင္ၾကီး မာမာေအး စိန္ရတုေမြးေန႔ အမွတ္တရ မိုးမခစာအုပ္ထုတ္

By

ဂီတအႏုပညာရွင္ၾကီး မာမာေအး စိန္ရတုေမြးေန႔ အမွတ္တရ မိုးမခစာအုပ္ထုတ္ (မိုးမခစာအုပ္စင္) ၾသဂုတ္ ၁၇၊ ၂၀၁၈...

Read more »

မိုးမခ ၾသဂုတ္လ ၂၀၁၈၊ တြဲ ၅ မွတ္ ၄ ထြက္ျပီ

By

မိုးမခ ၾသဂုတ္လ ၂၀၁၈၊ တြဲ ၅ မွတ္ ၄ ထြက္ျပီ (မိုးမခ)...

Read more »

မုိးမခ ဇူလိုုင္ ၂၀၁၈ – အတြဲ ၅၊ အမွတ္ ၃ တကယ္ထြက္ျပီ

By

မုိးမခ ဇူလိုုင္ ၂၀၁၈ – အတြဲ ၅၊ အမွတ္ ၃ တကယ္ထြက္ျပီ...

Read more »

သင္ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ရာ စာကို အနည္းဆုံး ၁ ေဒၚလာ လွဴျပီး မိုးမခကို ကူညီပါ

Donate while shopping on amazon

Recent Comments

က႑မ်ားအလိုက္

က႑မ်ားအလိုက္ မာတိကာစဥ္