fbpx

Aung Din – Future of The Irrawaddy (Part Three)

September 20, 2013

ဧရာဝတီရဲ့ အနာဂတ္ (၃) – Future of The Irrawaddy (Part Three)
ေအာင္ဒင္
စက္တင္ဘာ ၂၀၊ ၂၀၁၃


(ကုမုျဒာသတင္းဂ်ာနယ္၊ အတြဲ ၃၊ အမွတ္ ၂၄၊ စက္တင္ဘာလ ၁၇ ရက္၊ ၂၀၁၃)
● ျမန္မာပညာရွင္မ်ား၏ကန္႕ကြက္ခ်က္ကို မ်က္ကြယ္ျပဳျခင္း
မစၥတာ လီ ကေျပာပါေသးတယ္၊ သူတို႕ ကုမၸဏီဟာ ပါတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရးကို အထူးဂ႐ုစိုက္ပါတယ္ တဲ့၊ ဒါေပမည့္ လက္ေတြ႕မွာေတာ့ သူတို႕ဟာ သူတို႕ရဲ့ အလိုဆနၵနဲ႕ မကိုက္ညီတဲ့၊ သူတို႕ရဲ့ ဆည္စီမံကိန္းကို မေထာက္ခံတဲ့၊ ျမန္မာပညာရွင္မ်ားတင္ျပ တဲ့၊ ပါတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈဆိုင္ရာသုံးသပ္ခ်က္အစီရင္ခံစာကို လုံးဝလွစ္လ်ဴ႐ႉထားတာ ေတြ႕ရပါတယ္၊သူ႕အဆိုအရ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ ဒီဇင္ဘာလမွာ CPI ကငွါးရမ္းထားတဲ့ တရုတ္၊ ျမန္မာ ပညာရွင္ အေယာက္ ၁၀၀ ေက်ာ္ဟာ ဧရာဝတီျမစ္ဖ်ားက ျမစ္ဆံုေနရာတဝိုက္မွာ ကြင္းဆင္းစစ္ေဆးမႈေတြ ၆လေက်ာ္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ပါတယ္ တဲ့၊ ျမန္မာပညာရွင္ေတြက BANCA လို႕ေခၚတဲ့ Biodiversity And Nature Conservation Association ကျဖစ္ျပီး တရုတ္ပညာရွင္ေတြကေတာ့ CISPDR လို႕အတိုေကာက္ေခၚတဲ့ Changjiang Institute of Survey, Planning, Design and Research ကျဖစ္ပါတယ္၊ အဲဒီပညာရွင္ေတြဟာ ကြင္းဆင္းစစ္ေဆးမႈေတြျပီးတဲ့ေနာက္ အျပန္အလွန္ေဆြးေႏြးမႈေတြကို ၂၀၀၉ ခု ဇြန္လ နဲ႕ စက္တင္ဘာလအတြင္း ျမစ္ၾကီးနား၊ ဝူဟန္ နဲ႕ အျခားေနရာေတြမွာ အၾကိမ္ၾကိမ္ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္ တဲ့၊ အဲဒီေနာက္ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္ မတ္လမွာ CISPDR က ဧရာဝတီျမစ္ဖ်ားက ဆည္တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားေၾကာင့္ ပါတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္အစီရင္ခံစာ (Environmental Impact Assessment) (EIA) ကို CPI ထံ တင္ျပပါတယ္ တဲ့၊ အဲဒီ CISPDR ကတင္သြင္းတဲ့ EIA က ဆည္တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္းကို ပါတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈ အနည္းအက်ဥ္းသာရွိလို႕ လုပ္သင့္ေၾကာင္း ေထာက္ခံတင္ျပပါသတဲ့၊ ဒါေပမည့္ မစၥတာ လီ က ျမစ္ဆံုဆည္တည္ေဆာက္ေရးကို စြန္႕လႊတ္ဖို႕အၾကံျပဳတဲ့ ျမန္မာပညာရွင္မ်ား BANCA ကတင္ျပတဲ့ EIA ကိုေတာ့ လုံးဝကိုးကားျခင္းမရွိခဲ့ပါ၊
အဲဒီ အလုပ္႐ံုေဆြးေႏြးပြဲမွာပဲ BANCA ရဲ့ ဥကၠဌျဖစ္တဲ့ ေဒါက္တာထင္လွ ကလဲ စာတမ္းတေစာင္ တင္သြင္းပါတယ္၊ သူ႕စာတမ္းကေန မစၥတာ လီ နဲ႕မတူတဲ့၊ ပိုျပီးမွန္တဲ့အခ်က္အလက္ေတြကို သိခြင့္ရလိုက္ပါတယ္၊ ကြင္းဆင္းစစ္ေဆးတဲ့ ပညာရွင္ ၁၀၀ ေက်ာ္ဆိုေပမည့္ BANCA က ျမန္မာပညာရွင္ေပါင္းက ၈၄ ေယာက္ပါဝင္တာမို႕ တရုတ္ပညာရွင္မ်ားရဲ့ အေရအတြက္က ၃၀ ေက်ာ္ ေလာက္ပဲရွိမယ္လို႕ နားလည္ရပါတယ္၊ ျမစ္ၾကီးနားတဝိုက္က ဆည္ေဆာက္ဖို႕ ရည္ရြယ္တဲ့ ေနရာမ်ားမွာ စံုစမ္းစစ္ေဆးဖို႕ အခ်ိန္ ၇ လ သတ္မွတ္ထားေပမည့္ တရုတ္ပညာရွင္မ်ားဘက္က အကန္႕အသတ္ေတြေၾကာင့္ ၂၀၀၉ ခု ဇနၷဝါရီ လလယ္ကေန ဇြန္လအထိ ၅ လပဲ စစ္ေဆးခ်ိန္ရပါသတဲ့၊ ျပီးေတာ့ BANCA က ျမန္မာပညာရွင္မ်ားဟာ ျမန္မာနဲ႕ တရုတ္အစိုးရအၾကားခ်ဳပ္ဆိုတဲ့ စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ား၊ နားလည္မႈ စာခြၽန္လႊာမ်ားကိုလဲ ေလ့လာခြင့္ မရရွိခဲ့ပါတဲ့၊ ပူးတြဲကြင္းဆင္းစစ္ေဆးမႈ ျပီးတဲ့ေနာက္ ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာလ မွာ ျမန္မာပညာရွင္မ်ားက EIA အစီရင္ခံစာမူၾကမ္းကို CPI ထံ တင္ျပခဲ့ျပီး ၂၀၁၀ ခု၊ မတ္လမွာ အျပီးသတ္အစီရင္ခံစာကို CPI ထံ တင္သြင္းခဲ့တယ္လို႕ သိရပါတယ္၊
BANCA ရဲ့အစီရင္ခံစာထဲမွာ ျမန္မာပညာရွင္မ်ားက တရုတ္အာဏာပိုင္မ်ားကို “ျမစ္ဆံုဟာ ကခ်င္တိုင္းရင္းသားမ်ားအတြက္ေရာ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံသားမ်ား အားလုံးအတြက္ပါ အင္မတန္ၾကီးမားလွတဲ့ ယဥ္ေက်းမႈအေမြအႏွစ္ၾကီး ျဖစ္တာမို႕ ျမစ္ဆံုဆည္တည္ေဆာက္ေရးကို စြန္႕လႊတ္ဖို႕” အၾကံျပဳထားပါတယ္၊ ျပီးေတာ့လဲ ေရအားလွ်ပ္စစ္ဓာတ္ထုတ္လုပ္ဖို႕အတြက္ ျပည္နယ္အတြင္းမွာ အဆင့္ဆင့္ထပ္ျပီးတည္ေဆာက္မည့္ အၾကီးစား နဲ႕ အလတ္စား ဆည္ၾကီးမ်ားဟာ ဧရာဝတီ ျမစ္ၾကီးရဲ့ ဖြဲ႕စည္းမႈ၊ ေရေနသတၱဝါမ်ား၊ ဇီဝေဗဒ နဲ႕ စိုက္ပ်ိဳးေျမမ်ားအေပၚ ဆိုးဝါးတဲ့ သက္ေရာက္မႈေတြ ရွိမွာျဖစ္တဲ့အျပင္ ျမန္မာႏိုင္ငံသားမ်ားအားလုံးရဲ့ ဘဝေတြကို ၾကီးမားစြာ ထိခိုက္ေစမွာ ေသခ်ာသေလာက္ ရွိပါတယ္” လို႕ ရွင္းျပထားပါတယ္၊ ဒါေၾကာင့္လဲ BANCA ပညာရွင္မ်ားက CPI ကို “ျမစ္ဆံုဆည္ေဆာက္လုပ္ေရးကို စြန္႕လႊတ္ျပီး ယင္းဆည္ၾကီးအစား ျမစ္ဆံုရဲ့ အထက္ဖက္ ေမခနဲ႕ မလိခ ျမစ္ႏွစ္စင္းေပၚက သင့္ေတာ္မည့္ ေနရာ ၂ခုမွာ အေသးစား ဆည္ ႏွစ္ခုအစားထိုးေဆာက္လုပ္ဖို႕” အၾကံျပဳထားပါတယ္၊
ျမန္မာပညာရွင္မ်ားရဲ့ အစီရင္ခံစာနဲ႕ အၾကံျပဳခ်က္ေတြကို တရုတ္အာဏာပိုင္မ်ား စိတ္ၾကိဳက္မေတြ႕တာ ထင္ရွားပါတယ္၊ BANCA က အာဏာပိုင္မ်ားကို ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္း ေရအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္ေရးစီမံကိန္းမ်ားကို အတည္ျပဳေၾကာင္း မဆုံးျဖတ္ခင္ သိပံၸနည္းက် လူမႈဘဝထိခိုက္မႈဆိုင္ရာ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္ေတြကို အရည္အခ်င္းျပည့္ဝတဲ့ လူမႈေရးသိပံၸပညာရွင္မ်ားနဲ႕ ေဆာင္ရြက္သင့္ေၾကာင္း အၾကံျပဳသလို ဆည္မ်ားေဆာက္လုပ္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္တဲ့ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳး အလားအလာေတြကို စီမံကိန္းေတြကို အတည္မျပဳခင္ ေသေသခ်ာခ်ာ မွ်မွ်တတ သုံးသပ္ဖို႕ အေလးအနက္တိုက္တြန္း ထားပါေသးတယ္၊ ဒါေပမည့္လဲ ျမန္မာပညာရွင္မ်ားရဲ့ တာဝန္သိသိတင္ျပမႈေတြကို တရုတ္အာဏာပိုင္မ်ားက အလြယ္တကူပဲ အမိႈက္ပံုထဲ လႊတ္ပစ္လိုက္ၾကပါတယ္၊ အဲဒီေနာက္ သူတို႕ရဲ့ တရုတ္ပညာရွင္မ်ားက တင္သြင္းတဲ့ ျမစ္ဆုံဆည္တည္ေဆာက္ေရးကို ေထာက္ခံတဲ့ EIA အစီရင္ခံစာကိုသာ ျမန္မာ စစ္အာဏာပိုင္မ်ားထံ တရုတ္ပညာရွင္မ်ားနဲ႕ ျမန္မာပညာရွင္မ်ား ပူးတြဲေရးသားတဲ့ အစီရင္ခံစာအျဖစ္တင္ျပျပီး ေဆာက္လုပ္ခြင့္ရယူခဲ့တယ္လို႕ ယူဆရပါတယ္၊ ဒီလိုနဲ႕ ျမစ္ဆံုဆည္ နဲ႕ တကြ အျခားဆည္ၾကီးမ်ားကို ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္းမွာ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္က စျပီး ေဆာက္လုပ္ပါေတာ့တယ္၊
အလုပ္ရွင္ျဖစ္တဲ့ CPI နဲ႕ ခ်ဳပ္ဆိုထားတဲ့ ကန္ထ႐ိုက္စာခ်ဳပ္အရ BANCA ဟာ သူ႕ EIA အစီရင္ခံစာကို အမ်ားျပည္သူထံ ခ်ျပခြင့္မရွိဘူးလို႕ ေဒါက္တာထင္လွ ကေျပာပါတယ္၊ ဒါေပမည့္လဲ သူကပဲ ပါတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္ဆိုတာ တၾကိမ္တခါထဲ လုပ္ျပီး ေက်နပ္ရမည့္ ကိစၥမဟုတ္ပဲ အၾကိမ္မ်ားစြာ လုပ္ဖို႕၊ ျပည္သူလူထု သိနားလည္မႈနဲ႕ ပါဝင္မႈ၊ လူထုရဲ့ အၾကံေပးခ်က္ေတြကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားဖို႕လိုအပ္တဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္တခုျဖစ္တယ္လို႕ ေဆြးေႏြးသြားပါတယ္၊ သူ႕ရဲ့ အထင္ရွားဆုံး တိုက္တြန္းခ်က္ကေတာ့ အာဏာပိုင္ေတြအေနနဲ႕ ေနာက္ထပ္က်န္ရွိေနေသးတဲ့ ေလ့လာသုံးသပ္မႈေတြကို ဆက္လက္ေဆာင္ရြက္ဖို႕ပါ၊
● မေသခ်ာတဲ့ အက်ိဳးအျမတ္မ်ား နဲ႕ ေသခ်ာတဲ့ ဆုံးရွုံးမႈမ်ား
တရုတ္၊ ျမန္မာ အာဏာပိုင္မ်ားက ဆည္ၾကီးေတြတည္ေဆာက္ျပီးစီးရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ အက်ိဳးအျမတ္ေတြ အမ်ားၾကီးရရွိလာလိမ့္မယ္ ဆိုျပီး ခ်ဲ႕ကားေျပာေနၾကပါတယ္၊ အဲဒီလို မေသခ်ာတဲ့ အက်ိဳးအျမတ္ေတြကို ထပ္ခါထပ္ခါေျပာျပီး လူထုကို စည္းရုံးေနေပမည့္ ေသခ်ာလွတဲ့ ဆုံးရွုံးမႈေတြကိုေတာ့ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ေနၾကပါတယ္၊ မစၥတာ လီ က ဒီေရအားလွ်ပ္စစ္စီမံကိန္းၾကီးေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ စီးပြါးေရးဟာ တဟုန္ထိုး ထိုးတက္လာမယ္၊ စီမံကိန္းၾကီးတခုလုံးက အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္း ႏွစ္ေသာင္းေက်ာ္ကုန္က်မွာမို႕ ဒီစီမံကိန္းၾကီး ျပီးသြားရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ့ ပံုေသပိုင္ဆိုင္မႈ (Fixed Assets) ထဲမွာ ေနာက္ထပ္ အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္း ႏွစ္ေသာင္း တိုးလာလိမ့္မယ္လို႕ ဆိုပါတယ္၊ ဒီစီမံကိန္းၾကီးမ်ားျပီးရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံက ႏွစ္စဥ္ထုတ္လုပ္မည့္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား မီဂါဝတ္ ၂၀၀၀၀ ရဲ့ ၁၀ ရာခိုင္ႏႈန္း၊ မီဂါဝတ္ ၂၀၀၀ ကို အလကားရမယ္၊ လုပ္ငန္းလည္ပါတ္ေနတဲ့ အႏွစ္ ၅၀ အတြင္းမွာ ျမန္မာအစိုးရအတြက္ ႏိုင္ငံျခားေငြအက်ိဳးအျမတ္ အေမရိကန္ေဒၚလာ သန္းေပါင္း ငါးေသာင္းေလးေထာင္ ရမယ္၊ လမ္းေတြ၊ တံတားေတြ၊ ငလ်င္တိုင္းတာေရးစခန္းေတြအမ်ားၾကီးလဲ တရုတ္အစိုးရက အခမဲ့ ေဆာက္ေပးဦးမယ္၊ အလုပ္အကိုင္ေတြအမ်ားၾကီးလဲ ဖန္တီးေပးမယ္၊ ျပီးေတာ့ ကန္ထ႐ိုက္စာခ်ဳပ္ပါ သေဘာတူညီခ်က္အရ ဒီဆည္ၾကီးေတြကို ေဆာက္လုပ္ျပီး အႏွစ္ ၅၀ လည္ပါတ္ျပီးရင္ ျမန္မာအစိုးရကို အခမဲ့့ လႊဲေျပာင္းေပးမွာျဖစ္လို႕ က်ေနာ္တို႕ ႏိုင္ငံက ဒီဆည္ၾကီးေတြကို အခမဲ့ ပိုင္ဆိုင္ႏိုင္လိမ့္မယ္လို႕ ဆိုပါတယ္၊ သူေျပာသမွ် ေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ အေကာင္းေတြခ်ည္းပါပဲ၊
ဒါေပမည့္ အဲဒီ အက်ိဳးအျမတ္ေတြဟာ တကယ္ျဖစ္လာဖို႕ အေတာ္႕ကို အခြင့္အလမ္းနည္းပါတယ္၊ လက္ေတြ႕ဘဝမွာ ဒီေလာက္ၾကီးမားတဲ့ ဆည္ၾကီးေတြ ေဆာက္ရာမွာ ကုန္က်စားရိတ္က ခန္႕မွန္းတာထက္ပိုမ်ားတတ္၊ ေဆာက္လုပ္ေရးကာလက ခန္႕မွန္းတာထက္ ပိုၾကာျမင့္တတ္ျပီး ထြက္လာတဲ့ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားကလဲ ေမွ်ာ္လင့္တာထက္ ပိုနည္းတတ္တယ္ ဆိုတာ ႏိုင္ငံတကာ ဆည္မ်ားရဲ့ အေတြ႕အၾကဳံအရ သိေနရပါတယ္၊ လက္တင္အေမရိကတိုက္က အာဂ်င္တီးနား ႏိုင္ငံနဲ႕ ပါရာေဂြးႏိုင္ငံ ႏွစ္ခုၾကားမွာ ေဆာက္ထားတဲ့ ေရခရီတာဆည္ ၾကီး (The Yacyreta Dam) ကို နမူနာေပးခ်င္ပါတယ္၊ အဲဒီဆည္ၾကီးကို အာဂ်င္တီးနားသမၼတေဟာင္း ကာလို႕စ္မီနန္ (Carlos Menem) က “အလြဲသုံးစားလုပ္မႈမ်ား၏ အထိန္းအမွတ္ မွတ္တိုင္ံၾကီး” (Monument to Corruption) လို႕ အမည္ေပးခဲ့ပါတယ္၊ ေဆာက္လုပ္ေရးကုန္က်စားရိတ္က မူလခန္႕မွန္းထားတဲ့ ေဒၚလာ သန္းေပါင္း ႏွစ္ေထာင့္ခုႏွစ္ရာ ထက္အဆမ်ားစြာပိုျပီး ေဒၚလာ သန္းေပါင္း တစ္ေသာင္းတစ္ေထာင့္ငါးရာ ကုန္က်ခဲ့ပါတယ္၊ ေဆာက္လုပ္ခ်ိန္ကာလကလဲ သတ္မွတ္ထားတာထက္ ပိုၾကာျပီး ၁၉၈၃ ကစတာ ၁၉၉၄ က်မွျပီးပါတယ္၊ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အား တႏွစ္ကို မီဂါဝတ္ ၃၁၀၀ ထုတ္ဖို႕ ရည္ရြယ္ထားတာမို႕ ျမစ္ဆံုဆည္ရဲ့ တဝက္ေလာက္ပဲ ရွိပါတယ္၊ ဒါေပမည့္ လုပ္ငန္းစတင္လည္ပါတ္တဲ့ ၁၉၉၄ ကစျပီး ဒီႏွစ္ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္အထိ ေမွ်ာ္လင့္ထားတဲ့ လွ်ပ္စစ္ပမာဏရဲ့ ၆၀ ရာခိုင္ႏႈံးပဲ ႏွစ္စဥ္ထုတ္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္၊ ေနာက္လဲ တိုးလာႏိုင္စရာမရွိပဲ ဆက္ျပီး ေလ်ာ့သြားဖို႕ပဲ ရွိပါတယ္၊ ဒါဟာျဖင့္ မွန္းေျခနဲ႕ မကိုက္တတ္တဲ့ ေရအားလွ်ပ္စစ္ထုတ္လုပ္ေရး ဆည္ၾကီးမ်ားရဲ့ ထင္ရွားတဲ့ နမူနာတခုပါ၊
ဒီဥပမာ နဲ႕အျခားေသာ အေတြ႕အၾကဳံမ်ားအရ ျဖစ္ႏိုင္ေျခပိုမ်ားတာက ျမစ္ဆံုဆည္အပါအဝင္ ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ ေဆာက္ေနတဲ့ ဆည္ၾကီးမ်ားဟာ ခန္႕မွန္းတာထက္ပိုျပီး ကုန္က်ႏိုင္တယ္၊ေဆာက္လုပ္ခ်ိန္္ကာလလဲ ပိုၾကာႏိုင္တယ္၊ ျပီးေတာ့ ထုတ္လုပ္ႏိုင္မည့္ လွ်ပ္စစ္ပမာဏကလဲ ခန္႕မွန္းတာထက္ နည္းႏိုင္ပါတယ္၊ ဒါေၾကာင့္ မစၥတာ လီ ေျပာေနတဲ့ အက်ိဳးအျမတ္ေတြဟာ အျပည့္အဝတကယ္ျဖစ္လာဖို႕ မေသခ်ာလွပါ၊ ေနာက္တခ်က္က ဆည္ေတြရဲ့ သက္တမ္းပါ၊ ဆည္ေတြအားလုံးမွာ အလုပ္လုပ္ႏိုင္စြမ္း (လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားထုတ္ႏိုင္စြမ္း) သက္တမ္းရွိျပီး အဲဒီသက္တမ္းဟာ အႏွစ္ ၅၀ ထက္မပိုႏိုင္ပါ ၊ျမစ္ရဲ့ အဖ်ားကေန စီးလာတဲ့ ေရေတြကို ဆည္ၾကီး နဲ႕ ပိတ္ဆို႕ဟန္႕တားျပီး ေရေလွာင္ကန္ၾကီးထဲမွာ စုစည္းထိန္းသိမ္းလိုက္တဲ့အခ်ိန္မွာ ေရေတြ တင္မက ေရနဲ႕အတူေမ်ာပါလာတဲ့ ႏုံးေတြ၊ ရႊံ႕ေတြပါ ေရေလွာင္ကန္ၾကီးထဲ ပိတ္မိေနၾကတာပါ၊ အဲဒီ ႏုံးေတြ၊ ရႊံ႕ေတြ က ေရေလွာင္ကန္ၾကီးရဲ့ ၾကမ္းျပင္မွာ သြားစုပံုၾကပါတယ္၊ ေရေလွာင္ကန္ရဲ့ ၾကမ္းျပင္က ေရထုတ္တံခါးၾကီးမ်ားရွိတဲ့ အျမင့္ထက္ထက္ အမ်ားၾကီး ပိုနက္တာမို႕ ဒီႏုံးေတြဟာ ေရေတြလို ေရထုတ္ေပါက္ကေန ျမစ္ေအာက္ပိုင္းကို စီးေမ်ာႏိုင္စြမ္းမရွိပါ၊ 
ဒီလိုနဲ႕ ႏွစ္ေတြၾကာလာတာနဲ႕ အမွ် ေရေလွာင္ကန္ၾကမ္းျပင္ဟာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာစုပံုလာတဲ့ ႏုံးမ်ားေၾကာင့္ ျမင့္တက္လာျပီး ကန္ထဲမွာ ေလွာင္ထားႏိုင္တဲ့ ေရပမာဏက ပို နည္းလာပါတယ္၊ ေရေလွာင္ကန္ထဲ မွာ ေရနည္းတဲ့ အတြက္ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားထုတ္ႏိုင္တဲ့ ပမာဏ ေလ်ာ့နည္းလာျပီး လုံးဝ ဒါမွမဟုတ္ စီးပြါးေရးအရ အက်ိဳးအျမတ္ရွိေအာင္ မထုတ္ႏိုင္တဲ့အခ်ိန္မွာ အဲဒီ ဆည္ရဲ့ သက္တမ္းကုန္ပါတယ္၊ ဒီေတာ့ မစၥတာလီ ေျပာသလို အႏွစ္ ၅၀ ျပီးလို႕ တရုတ္အစိုးရက အဲဒီ ဆည္ၾကီးေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံကို အခမဲ့ လႊဲေပးတဲ့အခါမွာ က်ေနာ္တို႕ ရမွာက ႏုံးေတြ၊ ျခင္ေတြျပည့္ေနတဲ့ လူလုပ္အမိႈက္ကန္ၾကီးေတြပဲ ျဖစ္ေနပါလိမ့္မယ္၊
မစၥတာ လီ ကေျပာပါေသးတယ္၊ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ကခ်င္ျပည္နယ္က ဆည္တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ အလုပ္သမားေပါင္း ၄၈၁၉ ေယာက္ လုပ္ကိုင္ေနၾကျပီး အဲဒီအထဲက ၁၄၄၀ ဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြျဖစ္တယ္လို႕ဆိုပါတယ္၊ ဒါေပမည့္ က်ေနာ္တို႕ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ ဘယ္လိုအလုပ္မ်ိဳးလုပ္ကိုင္ေနရတယ္ ဆိုတာေတာ့ သူကမေျပာပါ၊ သူမေျပာေပမည့္လဲ အလြယ္တကူမွန္းဆႏိုင္ပါတယ္၊ ေျမက်င္းတူး၊ ေက်ာက္ထု၊ အမိႈက္သိမ္း၊ စတဲ့ အေျခခံအလုပ္ၾကမ္းေတြပဲ ျဖစ္ျပီး ရမည့္လုပ္အားခကလဲ တရုပ္အလုပ္သမားမ်ားထက္အဆမတန္နည္းပါလိမ့္မယ္၊ သူေျပာမွပဲ သိရတာက အဲဒီအခ်ိန္မွာ တရုတ္အလုပ္သမားေပါင္း သံုးေထာင္ေက်ာ္ဟာ ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္းမွာ ဝင္ေရာက္လုပ္ကိုင္ေနၾကျပီး အဲဒီအေရအတြက္ဟာ ေလးေသာင္းအထိ လာမည့္ႏွစ္မ်ားမွာ တိုးလာမယ္လို႕ သိရပါတယ္၊ ေဒသခံျပည္သူေတြရဲ့ စကား၊ ယဥ္ေက်းမႈကို နားမလည္တဲ့ ႏိုင္ငံျခားသားေတြ ေသာင္းနဲ႕ခ်ီျပီး ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္းကို က်ဴးေက်ာ္ဝင္ေရာက္ျပီး ကခ်င္လူမ်ိဳးမ်ားရဲ့ အျမတ္တႏိုးထားရာ ျမစ္ဆံု၊ အျမဲစိမ္းသစ္ေတာၾကီးေတြ၊ အဘိုးတန္ ေတာင္ျမင့္မားၾကီးေတြ၊ လွပတဲ့ လြင္ျပင္က်ယ္ၾကီးေတြ ၊ ရွားပါးတဲ့ တိရိစၧာန္ေတြကို ဖ်က္ဆီးၾက ၾကမည့္အေရးဟာျဖင့္ ေဒသခံ ကခ်င္ျပည္သူမ်ားအတြက္ အင္မတန္ ၾကီးမားတဲ့ ဆုံးရွုံးမႈ၊ အေစာ္ကားခံရမႈၾကီးေတြ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္၊
● မတူညီေသာ စံႏႈံးမ်ား
မစၥတာ လီ ကေျပာပါတယ္၊ သူတို႕ တရုတ္အစိုးရက ျပဌန္းထားတဲ့ ေရအားလွ်ပ္စစ္ဓာတ္ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားဆိုင္ရာ စံခ်ိန္စံညႊန္းေတြဟာ (The Chinese Standards) ကမၻာေပၚမွာ အတင္းၾကပ္ဆုံး၊ အဆင့္အတန္းအျမင့္ဆုံး စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ား ျဖစ္တယ္လို႕ ဝင့္ႂကြားျပီး ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းမွာ တရုတ္အစိုးရေဆာင္ရြက္ေနတဲ့ ေရအားလွ်ပ္စစ္ဓာတ္ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္ငန္းေတြမွာ စီမံကိန္းေရးဆြဲတာ၊ ဒီဇိုင္းေရးဆြဲတာက စလို႕ တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားအထိ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ့ (The Chinese Standards) စံခ်ိန္စံညႊန္းမ်ားအတိုင္း အတိအက်က်င့္သုံးေနပါတယ္ လို႕ေျပာပါတယ္၊ ဒီေတာ့ သူေျပာသလို တကယ္ဟုတ္၊ မဟုတ္ ဆန္းစစ္ၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ၊
၂၀၀၃ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာလမွာ တရုတ္ျပည္သူ႕လႊတ္ေတာ္ကေန သဘာဝပါတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈမ်ား ေလ့လာသုံးသပ္ေရး ဥပေဒ (The Environmental Impact Assessment Law) ကို ျပ႒န္းခဲ့ပါတယ္၊အဲဒီ ဥပေဒအရ တရုတ္အစိုးရရဲ့ စီးပြါးေရးအဖြဲ႕အစည္း အားလုံးဟာ ရည္ရြယ္ထားတဲ့ စီမံကိန္းလုပ္ငန္းၾကီးမ်ားကို အေကာင္အထည္မေဖာ္မီ သဘာဝပါတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈမ်ား ေလ့လာသုံးသပ္ျခင္း (Environmental Impact Assessment) ကို မျဖစ္မေနျပဳလုပ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္၊ ျပီးရင္ အဲဒီ သုံးသပ္ခ်က္အစီရင္ခံစာ (EIA) ကို သဘာဝပါတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္း ေရး ဝန္ၾကီးဌာန (Ministry of Environmental Protection) (MEP) ကိုတင္ျပျပီး ဝန္ၾကီးဌာနက လက္ခံအတည္ျပဳမွ လုပ္ငန္းမ်ားစတင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္၊
တခါ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီလမွာ MEP ဝန္ၾကီးဌာနက သဘာဝပါတ္ဝန္းက်င္ထိခိုက္မႈမ်ား ေလ့လာသုံးသပ္ရာမွာ ျပည္သူလူထုရဲ့ ပါဝင္မႈ အတြက္လမ္းညႊန္ခ်က္မ်ား (Provisional Measures for Public Participation in Environmental Impact Assessment) ကိုထုတ္ျပန္ညႊန္ၾကားခဲ့ပါတယ္၊ အဲဒီညႊန္ၾကားခ်က္ေတြထဲမွာ EIA အတြက္ စံုစမ္းစစ္ေဆးမႈမ်ားလုပ္ရာမွာ လုပ္ငန္းသဘာဝကို လူထုကို အသိေပးရွင္းျပဖို႕၊ လူထုရဲ့ အၾကံျပဳခ်က္ေတြကို ဖိတ္ေခၚဖို႕၊ ဘယ္သူေတြပါဝင္သင့္တယ္၊ ဘယ္လိုနည္းလမ္းေတြသုံးျပီး လူထုထံေရာက္ေအာင္ေဆာင္ရြက္ရမယ္ (လူထုၾကားနာပြဲမ်ား၊ အၾကံျပဳခ်က္ေတာင္းခံျခင္းမ်ား၊ ေဆြးေႏြးပြဲမ်ား၊ ကြၽမ္းက်င္သူမ်ားပါဝင္တဲ့ စာတမ္းဖတ္ပြဲမ်ား)၊ နဲ႕ လူထုရဲ့ အၾကံျပဳခ်က္၊ တင္ျပခ်က္၊ စိုးရိမ္မႈေတြကို EIA အစီရင္ခံစာထဲမွာ ဘယ္လိုေပါင္းစပ္ေဖာ္ျပရမည္ ဆိုတာေတြကို အေသးစိတ္ညႊန္ၾကားထားပါတယ္၊
ဆိုေတာ့ ဒီစံခ်ိန္စံညႊန္း (The Chinese Standards) ေတြဟာ မဆိုးဘူးလို႕ ယူဆရမွာပါ၊ ဒါေပမည့္ အဲဒီ စံခ်ိန္စံညႊန္းေတြကို ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းက တရုတ္ဆည္တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားမွာ က်င့္သုံးခဲ့တယ္ဆိုတဲ့အေထာက္အထား တခုမွမေတြ႕ရပါဘူး၊ ျမန္မာပညာရွင္ေတြ ရဲ့ EIA ကို တရုတ္အစိုးရက ေခ်ာင္ထိုးထားခဲ့ျပီး ျမန္မာပညာရွင္မ်ားရဲ့ အၾကံျပဳခ်က္ေတြကိုလဲ ဥေပကၡာျပဳခဲ့ပါတယ္၊ BANCA ရဲ့ EIA အစီရင္ခံစာတင္မက ျမန္မာအစိုးရနဲ႕ တရုတ္အစိုးရၾကားခ်ဳပ္ဆိုထားတဲ့ စာခ်ဳပ္စာတမ္းေတြ၊ အက်ိဳးစီးပြါးခြဲေဝေရး သေဘာတူညီခ်က္ေတြ၊ စီမံကိန္း အေသးစိတ္ ေတြကိုလဲ အမ်ားျပည္သူမသိရွိေအာင္ လုပ္ငန္းလွ်ိဳ႕ဝွက္ခ်က္ (Trade Secrets) မ်ားအျဖစ္ဖုံးကြယ္ထားၾကပါတယ္၊ ဆည္ေဆာက္လုပ္ေရး စီမံကိန္းၾကီးမ်ားအေၾကာင္း လူထုကို ၾကိဳတင္ရွင္းျပတာ၊ လူထုရဲ့အၾကံျပဳခ်က္ေတြေတာင္းခံတာ၊ လူမႈေရး၊ စီးပြါးေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ ပါတ္ဝန္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရး၊ တိုင္းရင္းသားအေရး ကြၽမ္းက်င္သူပညာရွင္မ်ားနဲ႕ ေဆြးေႏြးတိုင္ပင္တာေတြအားလုံး လုပ္ငန္းမစခင္မွာ ေဆာင္ရြက္ျခင္းမရွိခဲ့ပါ၊ ျမန္မာျပည္သူေတြက ကခ်င္ျပည္နယ္မွာ တရုတ္ဆည္ၾကီးေတြ ေဆာက္မည့္အေၾကာင္းကို အစိုးရအာေဘာ္ ျမန္မာ့အလင္းသတင္းစာက ၂၀၀၉ ခုႏွစ္ ဇြန္လ ၂၀ ရက္ေန႕မွာတရုတ္၊ျမန္မာ ကိုယ္စားလွယ္မ်ား ႏွစ္ႏိုင္ငံနားလည္မႈစာခြၽန္လႊာလက္မွတ္ထိုးတဲ့ သတင္းကို ေဖာ္ျပေတာ့မွပဲ ဝိုးတိုးဝါးတား သိၾကရတာပါ၊
မဲေခါင္ျမစ္ေကာ္မရွင္ (Mekong River Commission) က သတ္မွတ္ထားပါတယ္၊ ျပီးျပည့္စံုတဲ့ Environmental Impact Assessment (EIA) မွာပါတ္ဝန္းက်င္အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္ (၁၀) ခုရွိရပါမယ္၊ အဲဒါေတြက (၁) ျမစ္ဝွမ္းနဲ႕ ျမစ္ညာေဒသ သက္ရွိမ်ားတည္ရွိမႈႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္မႈဆိုင္ရာ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္ (Basin and Catchment Ecosystems and Habitats); (၂) ျမစ္ေရစီးဆင္းမႈႏွင့္ ေရအနက္တိုင္းတာသုံးသပ္ခ်က္ (River Flows and Water Levels); (၃) ေရလႊမ္းမိုးမႈသဘာဝ သုံးသပ္ခ်က္၊(Flooding Patterns) ;(၄) အနိမ့္ပိုင္း ေရျမဳတ္ေဒသ သက္ရွိမ်ားတည္ရွိမႈႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္မႈဆိုင္ရာ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္၊(Wetlands Ecosystems and Habitats); (၅) ဆည္ေျမာင္းေရသြင္းစနစ္ စိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ငန္းမ်ားဆိုင္ရာ သုံးသပ္ခ်က္၊(Irrigated Agriculture); (၆) အိမ္ႏွင့္ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ျမစ္ေရသုံးစြဲမႈႏွင့္ ဆက္ႏြယ္ေသာ လူဦးေရ တိုးတက္မႈဆိုင္ရာ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္၊(Population Growth in Relation to Domestic and Industrial Water Use); (၇) ေရ၏အရည္အေသြးဆိုင္ရာ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္ (ႏုံးေျမေလ်ာ့နည္းမႈအပါအဝင္)၊ (Water Quality, including Suspended Sediments); (၈) ျမစ္ဝကြၽန္းေပၚတြင္ ဆားငံေရဝင္ေရာက္မႈဆိုင္ရာ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္၊ (Saline Intrusion in River Delta); (၉) ျမစ္ကမ္းပါးမ်ားျပိဳက်ျခင္းႏွင့္ ႏုံးမ်ားပို႕ခ်ျခင္းဆိုင္ရာ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္၊(Riverbank Erosion and Sedimentation/Channel Erosion); နဲ႕ (၁၀) ျမစ္ဝွမ္းအနိမ့္ပိုင္းနဲ႕ ျမစ္ဝကြၽန္းေပၚမွာ ေရလႊမ္းမိုးမႈ စီမံခံ့ခြဲျခင္းဆိုင္ရာ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္၊ (Flood Management in the Lower Basin and Delta); မ်ားျဖစ္ၾကပါတယ္၊ BANCA နဲ႕ တရုတ္ပညာရွင္မ်ား စံုစမ္းတင္ျပခဲ့တဲ့ EIA ဟာ အထက္ေဖာ္ျပပါ အဆင့္ေတြထဲက ပထအဆင့္ ျမစ္ၾကီးနားျမိဳ႕အထက္ ျမစ္ဝွမ္းနဲ႕ ျမစ္ညာေဒသ သက္ရွိမ်ားတည္ရွိမႈႏွင့္ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္မႈဆိုင္ရာ ေလ့လာသုံးသပ္ခ်က္ သာျဖစ္ပါတယ္၊ ေနာက္ထပ္ေဆာင္ရြက္ရမည့္ ေလ့လာသုံးသပ္မႈေတြ အမ်ားၾကီးက်န္ေနပါေသးတယ္၊
မစၥတာ လီ ကေျပာပါတယ္၊ အခုဆိုရင္ CPIYN က ဧရာဝတီ ျမစ္ေအာက္ပိုင္းမွာ အထူးေလ့လာမႈေတြ စတင္ေဆာင္ရြက္ေနပါျပီ တဲ့၊ သူေျပာတဲ့ ေလ့လာမႈေတြက ျမစ္ေအာက္ပိုင္းေဒသမွာ ျမစ္ေရစီးဆင္းမႈ၊ သုံးစြဲမႈအေပၚ သက္ေရာက္မႈ၊ ျမစ္ခြဲ၊ ျမစ္လက္တက္မ်ား၏ ဖြဲ႕စည္းျဖစ္ေပၚမႈအေပၚသက္ေရာက္မႈ၊ ျမစ္ေအာက္ပိုင္းမွာတည္ရွိတဲ့ သက္ရွိ၊ သက္မဲ့မ်ားရဲ့ တည္ရွိမႈအေပၚသက္ေရာက္မႈ၊ နဲ႕ ျမစ္ေအာက္ပိုင္း ေရအရင္းအျမစ္ခြဲေဝသုံးစြဲမႈအေပၚ သက္ေရာက္မႈေတြ ျဖစ္ပါတယ္၊ ေနာက္က်ေနပါျပီ၊ ဒီေလ့လာမႈေတြကို ဆည္ၾကီးမေဆာက္ခင္ကထဲက လုပ္ရမွာပါ၊ ဒီေလ့လာမႈေတြအားလုံးကို ေပါင္းျခဳံျပီး၊ လူထုရဲ့ အသံေတြနဲ႕ ေပါင္းစပ္၊ မွ်မွ်တတစဥ္းစားျပီးမွ ဆည္ၾကီး ေဆာက္သင့္၊ မေဆာက္သင့္ ဆုံးျဖတ္ရမွာပါ၊
● စာခ်ဳပ္ဖ်က္သိမ္းရန္ လံုေလာက္ေသာအေၾကာင္းျပခ်က္မ်ား
အထက္ေဖာ္ျပပါ အခ်က္မ်ားကို ၾကည့္ရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္က ျမစ္ဆံုဆည္တည္ေဆာက္ေရးလုပ္ငန္းစာခ်ဳပ္ကို တစ္ဘက္သတ္ဖ်က္သိမ္းဖို႕ လံုေလာက္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြရွိေနတယ္လို႕ က်ေနာ္ယံုၾကည္ပါတယ္၊ ျမန္မာစစ္အစိုးရက စာခ်ဳပ္မခ်ဳပ္ဆိုမီမွာ ေဒသခံလူထုရဲ့ ကန္႕ကြက္ခ်က္မ်ားကို လွစ္လ်ဴ႐ႉခဲ့တာ၊ တရုတ္အစိုးရပိုင္ ကုမၸဏီမ်ားက ကခ်င္ျပည္သူေတြကို လွည့္ဖ်ားခဲ့တာ၊ စာခ်ဳပ္မခ်ဳပ္ခင္မွာ လိုအပ္တဲ့ လူမႈဘဝဆိုင္ရာ (Social) ၊ ပါတ္ဝန္းက်င္ဆိုင္ရာ (Environmental) ၊ ေဂဟဆိုင္ရာ (Ecological) သက္ေရာက္မႈေလ့လာသုံးသတ္ခ်က္ေတြ (Impact Assessments) ကို လံုလံုေလာက္ေလာက္မလုပ္ခဲ့တာ၊ ျမန္မာပညာရွင္မ်ားရဲ့ ျမစ္ဆံုမွာဆည္မတည္ေဆာက္သင့္ေၾကာင္း အၾကံျပဳခ်က္ကို ျမန္မာစစ္အစိုးရထံ တင္သြင္းတဲ့ Ennironmental Impact Assessment (EIA) မွာ ထည့္မသြင္းပဲ ခ်န္လွပ္ထားခဲ့တာ၊ ဧရာဝတီျမစ္ၾကီးရဲ့ ေအာက္ပိုင္းက သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ ျပည္သူေတြထံသက္ေရာက္မည့္ ဆိုးရြားေသာအက်ိဳးဆက္ေတြကို မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ခဲ့တာ၊ စတဲ့အခ်က္ေတြဟာ စာခ်ဳပ္ကို တစ္ဘက္သတ္ဖ်က္သိမ္းဖို႕ လံုေလာက္တဲ့ တရုတ္ကုမၸဏီရဲ့ ခ်ိဳးေဖာက္မႈ (Material Breach of the Contract) ေတြပါ၊
ဆက္ပါဦးမယ္၊
ေအာင္ဒင္

ဩဂုတ္လ ၁၈၊ ၂၀၁၃

သင့္အေၾကာင္း သင့္လုုပ္ငနး္ ေၾကာ္ျငာ သည္ေနရာမွာ ေၾကာ္ျငာႏိုုင္ပါျပီ

Related posts

Tags:

အလားတူ စိတ္၀င္စားဖြယ္ရာ စာမ်ား၊ ေဆာင္းပါးမ်ား ...:ေအာင္ဒင္

Comments are closed.

ေၾကာ္ျငာ … ေၾကာ္ျငာ …

စာအုပ္ျမင္ ခ်စ္ခင္ပါေစ

မိုုးမခမွာ ေၾကာ္ျငာပါ

Help MoeMaKa

မိုုးမခ Kindel Store

မိုုးမခ Kindel Store

MoeMaKa Online Store

MoeMaKa Online Store

Colorful People Memorial Place

%d bloggers like this:

မိုုးမခနဲ႔ ပတ္သက္သမွ်

ဇင္လင္း၏ စိန္ေခၚမႈမ်ားႏွင့္ စစ္ခင္းသူ နဲ႔ အျခားေဆာင္းပါးမ်ား ထြက္ပါျပီ

By

ဇင္လင္း၏ စိန္ေခၚမႈမ်ားႏွင့္ စစ္ခင္းသူ နဲ႔ အျခားေဆာင္းပါးမ်ား ထြက္ပါျပီ မိုးမခစာအုပ္စင္၊ ဒီဇင္ဘာ ၈၊...

Read more »

ေမာင္ေမာင္စိုး၏ ႏွင္းဆီနီနီအိပ္မက္မ်ား(၁၉၇၅-၈၀) ထြက္ပါျပီ

By

ေမာင္ေမာင္စိုး၏ ႏွင္းဆီနီနီအိပ္မက္မ်ား(၁၉၇၅-၈၀) ထြက္ပါျပီ (မိုးမခ) ႏို၀င္ဘာ ၁၄၊ ၂၀၁၈ မိုးမခစာေပက ထုတ္ေ၀ျပီး...

Read more »

ဂ်ဴနီယာ၀င္းရဲ့ မိုနာလီဇာနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာပန္းခ်ီမ်ား ခံစားမႈေဆာင္းပါး ထြက္ျပီ

By

ဂ်ဴနီယာ၀င္းရဲ့ မိုနာလီဇာနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာပန္းခ်ီမ်ား ခံစားမႈေဆာင္းပါး ထြက္ျပီ (မိုးမခစာအုပ္စင္) ေအာက္တိုဘာ ၁၈၊ ၂၀၁၈...

Read more »

ေဒါက္တာခင္ေမာင္၀င္း(သခ်ာၤ) ၏ ေခတ္သစ္အတြက္ပညာေရး ထြက္ျပီ

By

ေဒါက္တာခင္ေမာင္၀င္း(သခ်ာၤ) ၏ ေခတ္သစ္အတြက္ပညာေရး ထြက္ျပီ (မိုးမခ) ေအာက္တိုဘာ ၁၂၊ ၂၀၁၈ မိုးမခစာေပက...

Read more »

သင္ၾကိဳက္ႏွစ္သက္ရာ စာကို အနည္းဆုံး ၁ ေဒၚလာ လွဴျပီး မိုးမခကို ကူညီပါ

Donate while shopping on amazon

Recent Comments

Tags

(all tags)